Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Piszu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 października 2025 r.

Sąd Rejonowy w Piszu I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: sędzia Magdalena Łukaszewicz

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anita Topa

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2025 roku

sprawy z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) Spółki komandytowej z siedzibą w M.

przeciwko K. B.

o zapłatę

o r z e k a:

I.  Zasądza od pozwanej K. B. na rzecz powódki (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) Spółki komandytowej z siedzibą w M. kwotę 1 939,39 zł (jeden tysiąc dziewięćset trzydzieści dziewięć złotych 39/100) z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie naliczanymi od dnia 11.03.2025r. do dnia zapłaty.

II.  Oddala powództwo w pozostałej części.

III.  Zasądza od powódki (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) Spółki komandytowej z siedzibą w M. na rzecz pozwanej K. B. kwotę 2 256,43 zł (dwa tysiące dwieście pięćdziesiąt sześć złotych 43/100) tytułem zwrotu kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty.

sędzia Magdalena Łukaszewicz

Sygn. akt I C 357/25

UZASADNIENIE

S. Al (...) z ograniczoną odpowiedzialnością (...) Spółka komandytowa z siedzibą M. wytoczyła powództwo przeciwko K. B. o zapłatę kwoty 10 811,63 złotych z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie naliczanymi od dnia wniesienia pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym, tj. od dnia 11 marca 2025 roku do dnia zapłaty. Nadto powódka wniosła o zasądzenie na jej rzecz od pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że dochodzona wierzytelność wynika z umowy pożyczki nr (...) zawartej w dniu 25 lipca 2024 roku pomiędzy wierzycielem pierwotnym, tj. (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B., a pozwaną K. B., na podstawie której stronie pozwanej (zgodnie z jej wcześniejszą dyspozycją) zostały udostępnione środki pieniężne w ustalonej umową kwocie 13 049,72 złotych. Pozwana zobowiązała się do zwrotu pożyczki wraz z odsetkami maksymalnymi od kwoty udostępnionego kapitału, wynoszącymi 197,89 złotych, w terminie 30 dni, tj. do 24 sierpnia 2024 roku. Pozwana nie wywiązała się z przyjętego na siebie zobowiązania. Podjęte przez pożyczkodawcę działania windykacyjne okazały się bezskuteczne. Na podstawie umowy cesji wierzytelności z dnia 1 października 2024 roku, pożyczkodawca zbył wierzytelność przysługującą mu względem strony pozwanej na rzecz D. (...) z siedzibą w Estonii. Następnie na podstawie umowy przelewu wierzytelności zawartej w dniu 7 lutego 2025 roku, D. (...) zbyła ww. wierzytelność na rzecz powódki. (pozew k. 3-4v)

Sąd Rejonowy w Piszu w dniu 26 czerwca 2025 roku wydał w niniejszej sprawie nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, w którym nakazał pozwanej K. B., aby w ciągu dwóch tygodni od doręczenia jej nakazu zapłaciła na rzecz powódki S. Al (...) z ograniczoną odpowiedzialnością (...) Spółki komandytowej z siedzibą M. całość dochodzonego roszczenia wraz z kosztami postępowania. (nakaz zapłaty k. 46)

Pozwana K. B. wniosła sprzeciw od wydanego nakazu zapłaty zaskarżając go w całości. Wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na jego rzecz od powódki kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Pozwana zakwestionowała powództwo zarówno co do zasady, jak i co do wysokości. Podniosła: zarzut braku legitymacji procesowej czynnej i biernej, zarzut nieistnienia roszczenia, zarzut bezzasadności roszczenia, zarzut nieudowodnienia wysokości roszczenia, zarzut nieważności umowy, zarzut braku skutecznego zawarcia umowy. Pozwana wskazała, że w dniu 11 grudnia 2023 roku zawarła pierwszą umowę pożyczki. Pożyczkodawcą była (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą B.. Następnie zaproponowano jej zawarcie kolejno siedem umów pożyczek refinansujących (pożyczkodawcą były na zmianę dwie spółki: (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą B.), z których każda wydłużała okres spłaty pożyczki o następne 30 dni. Warunkiem zawarcia umowy refinansującej, było uiszczenie przez pozwaną z góry odsetek i opłaty refinansującej. W ocenie pozwanej, pożyczki refinansujące mają abuzywny charakter, prowadzą do zwielokrotnienia naliczanych opłat, co służy obejściu limitu wskazanego w art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim. Zastosowany mechanizm rolowania pożyczek miał na celu wciągnięcie pozwanej w pętlę zadłużenia. Pozwana podkreśliła, że obie spółki udzielające pożyczek ściśle ze sobą współpracują, zamiennie refinansują kolejne zobowiązania. Obie spółki są powiązane kapitałowo. Ich działalność ma na celu obejście przepisów ustawy. Wprowadzając kolejne podmioty udzielające kolejno po sobie pożyczek refinansujących, gdzie w każdej kolejnej zastrzeżono opłatę formalnie zgodną z art. 36a u.k.k., pożyczkodawcy zmierzali do obejścia przepisów o maksymalnych limitach kosztów pozaodsetkowych. Przedstawione umowy są sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, rażąco naruszają interesy konsumenta. Mechanizm refinansowania trwa tak długo, jak tylko konsument opłaca opłatę z racji przedłużenia spłaty. Nadto naliczone przy zawarciu umów opłaty refinansujące oderwane są od faktycznie ponoszonych kosztów przez przedsiębiorcę. (sprzeciw od nakazu zapłaty k. 51-105).

Pełnomocnik powódki nie odniósł się do zarzutów zgłoszonych przez pozwaną i przedłożonych przez nią dokumentów.

Sąd Rejonowy ustalił, co następuje:

W dniu 11 grudnia 2023 roku między (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B., a K. B. zawarta została umowa pożyczki nr (...) na kwotę 14 000 złotych. K. B. zobowiązała się do zwrotu tej kwoty wraz z odsetkami kapitałowymi w kwocie 212,88 złotych i prowizją w kwocie 1 515,06 złotych (łącznie 15 727,94 złotych) w terminie 30 dni, tj. do 10 stycznia 2024 roku.

(okoliczności bezsporne, dowód: umowa pożyczki k. 83-84v; historia pożyczkowa k. 70v-71)

Wobec niewywiązania się przez K. B. z ww. zobowiązania, w dniu 10 stycznia 2024 roku między (...) Finanse Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B., a K. B. zawarta została umowa pożyczki refinansującej nr (...) na kwotę 13 049,72 złotych. Pożyczka była przeznaczona na spłatę zaległości wynikającej z umowy pożyczki nr (...) zawartej z (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. w dniu 11 grudnia 2023 roku.

K. B. zobowiązała się do zwrotu tej kwoty w terminie 30 dni, tj. do 9 lutego 2024 roku.

Warunkiem zawarcia ww. umowy pożyczki refinansującej było uiszczenie przez pożyczkobiorcę na rzecz pożyczkodawcy opłaty za refinansowanie i odsetek kapitałowych. Zgodnie z umową, opłata za refinansowanie wynosiła 1 406,84 złotych, a odsetki kapitałowe 198,43 złotych, łącznie 1 605,27 złotych. W rzeczywistości K. B. wpłaciła na rzecz pożyczkodawcy kwotę 4 076,84 złotych.

(dowód: umowa pożyczki k. 85-87; historia pożyczkowa k. 69v; zestawienie wpłat k. 81-82)

Wobec niewywiązania się przez K. B. i z tego zobowiązania, w dniu 9 lutego 2024 roku między (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B., a K. B. zawarta została umowa pożyczki refinansującej nr (...) na kwotę 13 049,72 złotych. Pożyczka była przeznaczona na spłatę zaległości wynikającej z umowy pożyczki refinansującej nr (...) zawartej z (...) Finanse Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B..

K. B. zobowiązała się do zwrotu tej kwoty w terminie 30 dni, tj. do 10 marca 2024 roku.

Warunkiem zawarcia ww. umowy pożyczki refinansującej było uiszczenie przez pożyczkobiorcę na rzecz pożyczkodawcy opłaty za refinansowanie i odsetek kapitałowych. Zgodnie z umową, opłata za refinansowanie wynosiła 1 406,84 złotych, a odsetki kapitałowe 198,43 złotych, łącznie 1 605,27 złotych. K. B. uiściła tę kwotę na rzecz pożyczkodawcy.

(dowód: umowa pożyczki k. 88-90; historia pożyczkowa k. 70v-71; zestawienie wpłat k. 81-82)

Wobec niewywiązania się przez K. B. i z tego zobowiązania, w dniu 10 marca 2024 roku między (...) Finanse Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B., a K. B. zawarta została umowa pożyczki refinansującej nr (...) na kwotę 13 049,72 złotych. Pożyczka była przeznaczona na spłatę zaległości wynikającej z umowy pożyczki refinansującej nr (...) zawartej z (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B..

K. B. zobowiązała się do zwrotu tej kwoty w terminie 30 dni, tj. do 9 kwietnia 2024 roku.

Warunkiem zawarcia ww. umowy pożyczki refinansującej było uiszczenie przez pożyczkobiorcę na rzecz pożyczkodawcy opłaty za refinansowanie i odsetek kapitałowych. Zgodnie z umową, opłata za refinansowanie wynosiła 1 406,84 złotych, a odsetki kapitałowe 198,43 złotych, łącznie 1 605,27 złotych. K. B. uiściła tę kwotę na rzecz pożyczkodawcy.

(dowód: umowa pożyczki k. 91-93; historia pożyczkowa k. 69v; zestawienie wpłat k. 81-82)

Wobec niewywiązania się przez K. B. i z tego zobowiązania, w dniu 15 kwietnia 2024 roku między (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B., a K. B. zawarta została umowa pożyczki refinansującej nr (...) na kwotę 13 049,72 złotych. Pożyczka była przeznaczona na spłatę zaległości wynikającej z umowy pożyczki refinansującej nr (...) zawartej z (...) Finanse Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B..

K. B. zobowiązała się do zwrotu tej kwoty w terminie 30 dni, tj. do 15 maja 2024 roku.

Warunkiem zawarcia ww. umowy pożyczki refinansującej było uiszczenie przez pożyczkobiorcę na rzecz pożyczkodawcy opłaty za refinansowanie i odsetek kapitałowych. Zgodnie z umową, opłata za refinansowanie wynosiła 1 406,84 złotych, a odsetki kapitałowe 198,43 złotych, łącznie 1 605,27 złotych. K. B. uiściła tę kwotę na rzecz pożyczkodawcy.

(dowód: umowa pożyczki k. 94-96; historia pożyczkowa k. 70v-71; zestawienie wpłat k. 81-82)

Wobec niewywiązania się przez K. B. i z tego zobowiązania, w dniu 20 maja 2024 roku między (...) Finanse Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B., a K. B. zawarta została umowa pożyczki refinansującej nr (...) na kwotę 13 049,72 złotych. Pożyczka była przeznaczona na spłatę zaległości wynikającej z umowy pożyczki refinansującej nr (...) zawartej z (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B..

K. B. zobowiązała się do zwrotu tej kwoty w terminie 30 dni, tj. do 19 czerwca 2024 roku.

Warunkiem zawarcia ww. umowy pożyczki refinansującej było uiszczenie przez pożyczkobiorcę na rzecz pożyczkodawcy opłaty za refinansowanie i odsetek kapitałowych. Zgodnie z umową, opłata za refinansowanie wynosiła 1 406,84 złotych, a odsetki kapitałowe 198,43 złotych, łącznie 1 605,27 złotych. W rzeczywistości K. B. wpłaciła z tego tytułu na rzecz pożyczkodawcy kwotę 1 645,46 złotych.

(dowód: umowa pożyczki k. 97-99; historia pożyczkowa k. 69v; zestawienie wpłat k. 81-82)

Wobec niewywiązania się przez K. B. i z tego zobowiązania, w dniu 19 czerwca 2024 roku między (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B., a K. B. zawarta została umowa pożyczki refinansującej nr (...) na kwotę 13 049,72 złotych. Pożyczka była przeznaczona na spłatę zaległości wynikającej z umowy pożyczki refinansującej nr (...) zawartej z (...) Finanse Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B..

K. B. zobowiązała się do zwrotu tej kwoty w terminie 30 dni, tj. do 19 lipca 2024 roku.

Warunkiem zawarcia ww. umowy pożyczki refinansującej było uiszczenie przez pożyczkobiorcę na rzecz pożyczkodawcy opłaty za refinansowanie i odsetek kapitałowych. Zgodnie z umową, opłata za refinansowanie wynosiła 1 406,84 złotych, a odsetki kapitałowe 198,43 złotych, łącznie 1 605,27 złotych. K. B. uiściła tę kwotę na rzecz pożyczkodawcy.

(dowód: umowa pożyczki k. 100-102; historia pożyczkowa k. 70v-71; zestawienie wpłat k. 81-82)

Wobec niewywiązania się przez K. B. i z tego zobowiązania, w dniu 25 lipca 2024 roku między (...) Finanse Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B., a K. B. zawarta została umowa pożyczki refinansującej nr (...) na kwotę 13 049,72 złotych. Pożyczka była przeznaczona na spłatę zaległości wynikającej z umowy pożyczki refinansującej nr (...) zawartej z (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B..

K. B. zobowiązała się do zwrotu tej kwoty w terminie 30 dni, tj. do 24 sierpnia 2024 roku.

Warunkiem zawarcia ww. umowy pożyczki refinansującej było uiszczenie przez pożyczkobiorcę na rzecz pożyczkodawcy opłaty za refinansowanie i odsetek kapitałowych. Zgodnie z umową, opłata za refinansowanie wynosiła 1 406,55 złotych, a odsetki kapitałowe 197,89 złotych, łącznie 1 604,44 złote. W rzeczywistości K. B. wpłaciła z tego tytułu na rzecz pożyczkodawcy kwotę 1 645,17 złotych.

(dowód: umowa pożyczki k.103-105; historia pożyczkowa k. 69v; zestawienie wpłat k. 81-82)

Wszystkie ww. umowy pożyczki zawierane były drogą elektroniczną, przez internet.

(okoliczność bezsporna)

W dniu 1 października 2024 roku doszło do zawarcia umowy cesji ww. wierzytelności najpierw między pożyczkodawcą (...) Finanse Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B., a D. (...) z siedzibą w Estonii (nr (...)), a następnie umowy cesji z dnia 10 lutego 2021 r. między D. (...) a powodem. O powyższym została zawiadomiona pożyczkobiorczyni.

(dowód: umowa cesji wierzytelności z dnia 01.10.2024 r. k. 9-12; umowa przelewu wierzytelności z dnia 07.02.2025r. wraz z załącznikami k. 13-20; zawiadomienia o cesji k. 8 i 32-33)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o przedłożone przez strony postępowania dokumenty i pisma uznając, iż łącznie przedstawiony materiał wzajemnie się uzupełnia i tworzy jasny obraz przebiegu relacji stron wymienionych wyżej umów pożyczek. Uwzględnienia wymaga przy tym, że kontakt pomiędzy stronami umów odbywał się on-line, umowy zawierane były na odległość, nie powstały żadne dokumenty opatrzone podpisami stron. Forma zawieranych kontraktów nie była sprzeczna z przepisami prawa.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać trzeba, iż nie było podstaw do uznania, że powódka nie posiada legitymacji czynnej do wystąpienia z powództwem przeciwko pozwanej. Na tę okoliczność powódka przedłożyła komplet dokumentacji, wszystkie umowy cesji, odpisy z rejestrów wykazujących umocowania poszczególnych osób do zawierania umów. Z załączników do umów cesji da się w sposób pewny wywieść, że przelewem wierzytelności objęta była niespłacona należność wynikająca z umowy pożyczki nr (...) (dało się również pozytywnie zweryfikować datę zawarcia pożyczki, wysokość przelewanej wierzytelności zgadzała się sumarycznie z kwotą pożyczki, odsetek). Wskazywanie danych personalnych pozwanej w celu identyfikacji jej zobowiązań z tytułu rzeczonej pożyczki nie było niezbędne. Jak wcześniej wskazano, dokumentacja była sporządzona w formie elektronicznej, dlatego też złożone na niej elektroniczne podpisy nie budziły wątpliwości. Podkreślić należy, że Sąd ocenia zebrany materiał dowodowy swobodnie, mając na uwadze wszelkie okoliczności sprawy, dlatego też bacząc na powyższe, nawet w przypadku wydruków komputerowych nieopatrzonych żadnymi podpisami, nadał im walor wiarygodności (art. 233 § 1 k.p.c.). Wynika to przede wszystkim z faktu, że dokumenty wskazujące na legitymację powódki tworzyły spójną całość i wykazywały ciągłość operacji na posiadanych wierzytelnościach podmiotów finansowych. Biorąc pod uwagę charakter i treść wydruków Sąd ocenił, że nie było podstawy do wzywania powódki do przedłożenia ich oryginałów, bowiem uznał je za odwzorowanie obrazu istniejących dokumentów. Powódka przedłożyła również pisma, kierowane na aktualne adresy pozwanej, informujące o cesji wierzytelności, na którą pozwana nie musiała wyrażać zgody.

Przechodząc do meritum sprawy, w ocenie Sądu niniejsze powództwo zasługiwało na uwzględnienie jedynie częściowo.

Istnienie sporu między stronami, co do zasady, obliguje jedną z nich do udowodnienia faktów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Na podstawie art. 6 k.c. oraz art. 232 k.p.c., ciężar dowodu spoczywa na stronie, która z określonych faktów wywodzi skutki prawne. Jeśli zatem powódka powoływała się na zaistnienie oznaczonych faktów, w tym na fakt zasadności i wysokości dochodzonego roszczenia, zobowiązana była wskazać okoliczności, które uzasadniały żądanie zgłoszone w pozwie. Na stronie powodowej spoczywał więc ciężar wykazania zasadności i wysokości dochodzonego roszczenia wraz z dalszymi odsetkami.

Zgodnie z art. 720 § 1 k.c. przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. W niniejszej sprawie zastosowanie winny znaleźć także przepisy ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (tj. Dz.U. 2025 r. poz. 1362), albowiem pozwana zawarła przedmiotową umowę pożyczki jako konsument (art. 22 ¹ k.c.). Na podstawie art. 3 ust. 1 tejże ustawy, przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255.550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi, zaś z art. 3 ust. 2 pkt 1 wynika, że za umowę o kredyt konsumencki uważa się również umowę pożyczki.

W myśl przytoczonych wyżej przepisów, należy stwierdzić, iż w procesie związanym z wykonaniem umowy pożyczki powódka jest zatem zobowiązana udowodnić, że strony zawarły umowę pożyczki, a także, że przeniosła na własność biorącego pożyczkę określoną w umowie ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych co do gatunku. Natomiast biorący pożyczkę powinien wykazać wykonanie swego świadczenia w postaci zwrotu tej samej ilości pieniędzy albo tej samej ilości rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Sporny w przedmiotowej sprawie, prócz kwestii związanych z legitymacją powoda (co wyjaśniono wyżej), był przede wszystkim fakt zawarcia umowy pożyczki refinansującej przez pozwaną. Co więcej, pozwana podważała także wymagalność roszczenia i zarzucała istnienie w umowie klauzul abuzywnych.

Zdaniem Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdził, że pozwana regularnie od grudnia 2023 roku zaciągała u pożyczkodawców (...) Finanse Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. bądź (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. pożyczki przez internet. Pierwsza umowa pożyczki zawarta została 11 grudnia 2023 roku z (...) Sp. z o.o., a kolejne zawarte w dniach 10 stycznia 2024 roku, 9 lutego 2024 roku, 10 marca 2024 roku, 15 kwietnia 2024 roku, 20 maja 2024 roku, 19 czerwca 2024 roku i 25 lipca 2024 roku miały na celu refinansowanie zobowiązań po sobie zaciąganych, których źródłem pierwotnym była umowa z 11 grudnia 2023 roku. Na tę okoliczność pozwana przedłożyła wydruki umów pożyczek, historie pożyczkowe u pożyczkodawców (...) Finanse Sp. z o.o. i (...) Sp. z o.o. oraz zestawienie dokonanych wpłat.

W ocenie Sądu ww. dokumenty wskazują, że pozwana inicjowała zawieranie pożyczek refinansujących, tj. spełniała wszystkie wymogi, jakie stawiał przed nią pożyczkodawca – uiszczała przelewem opłaty refinansujące i odsetki kapitałowe przed udzieleniem pożyczek refinansujących, co było warunkiem sine qua non refinansowania. Gdyby takich czynności pozwana nie podejmowała, do umów refinansujących by nie dochodziło. Z uiszczenia przez pozwaną opłaty refinansującej wynikała jednoznacznie wola pozwanej zawarcia kolejnej umowy. Pozwana przyznała, że opłaty takie uiszczała.

Przedłożona sądowi dokumentacja wskazuje na wymagalność dochodzonego przez powódkę roszczenia. Skoro umowa na podstawie, której powódka dochodzi swoich roszczeń miała charakter terminowy, a pozwana nie dokonała jej zwrotu, to po upływie terminu 30-dniowego, na jaki pożyczka została zawarta, roszczenie o jej zwrot stało się wymagalne.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, dokonując oceny całokształtu materiału dowodowego, bacząc na zasady doświadczenia życiowego, w braku istotnych zarzutów, które realnie podważyłyby fakt zaciągnięcia pożyczki, z której powódka wywodzi roszczenie, jak i umów wcześniejszych, należało uznać, że zaciągnięcie zobowiązania rzeczywiście miało miejsce, a wobec jego niespłacenia, po stronie następcy prawnego pożyczkodawcy występuje uprawnienie do dochodzenia jego zwrotu.

Pomimo jednak ustalenia, że powodowi należy się od pozwanej zwrot należności z tytułu niespłaconej pożyczki, Sąd uznał, że wysokość roszczeń powoda jest nieuzasadniona.

Sąd z urzędu bada ewentualne istnienie niedozwolonych klauzul zawartych w umowach pożyczkowych. Stanowisko to znajduje uzasadnienie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, gdzie stwierdza się, iż zważywszy na charakter i znaczenie interesu publicznego, jaki stanowi ochrona konsumentów znajdujących się w słabszej pozycji względem przedsiębiorców, dyrektywa 93/13 WE (nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich), zobowiązuje państwa członkowskie, co wynika z jej art. 7 ust. 1 w zw. z jej motywem dwudziestym czwartym, do zapewnienia stosownych i skutecznych środków mających na celu zapobieganie stałemu stosowaniu nieuczciwych warunków w umowach zawieranych przez sprzedawców i dostawców z konsumentami (wyrok z dnia 21 grudnia 2016 r., G. N. i in., C-154/15, C-307/15 i C-308/15, EU:C:2016:980, pkt 56 i przytoczone tam orzecznictwo). W tym celu do sądu krajowego należy wyłącznie i jedynie wykluczenie stosowania nieuczciwego warunku umownego, tak aby nie mógł on wywoływać wiążącego skutku wobec konsumenta, przy czym sąd ów nie jest uprawniony do zmiany treści tego warunku (wyrok z dnia 21 grudnia 2016 r., G. N. i in., C-154/15, C-307/15 i C-308/15, EU:C:2016:980, pkt 57 i przytoczone tam orzecznictwo). W tym kontekście należy w pierwszej kolejności przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości sąd krajowy jest zobowiązany do zbadania z urzędu, czy dane warunki umowy wchodzące w zakres stosowania dyrektywy 93/13 mają nieuczciwy charakter, a także do tego, by dokonawszy takiego badania, zniwelować brak równowagi między konsumentem a przedsiębiorcą, o ile sąd ów posiada niezbędne ku temu informacje dotyczące stanu prawnego i faktycznego (zob. podobnie wyroki: z dnia 21 kwietnia 2016 r., R. i R., C-377/14, EU:C:2016:283, pkt 52 i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 21 grudnia 2016 r., G. N. i in., C-154/15). Przy bowiem braku skutecznej kontroli potencjalnie nieuczciwego charakteru warunków danej umowy nie może zostać zagwarantowane przestrzeganie praw przyznanych w drodze dyrektywy 93/13 (wyrok z dnia 7 grudnia 2017 r., B. S., C-598/15, EU:C:2017:945, pkt 46 i przytoczone tam orzecznictwo).

Oceniając roszczenie powódki z perspektywy przepisów, jak też orzecznictwa europejskiego, Sąd Rejonowy podziela stanowisko wielokrotnie wyrażane w doktrynie, iż prowizja, jak i inne koszty pożyczki powinny znajdować swoje odzwierciedlenie w rzeczywiście ponoszonych przez pożyczkodawcę kosztach. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na pożyczkodawcy (nabywcy wierzytelności). W przypadku, gdy ekwiwalentność prowizji nie zostanie wykazana, uznać należy, że postanowienia jej dotyczące stanowią klauzulę niedozwoloną, jako nieuzgodnione indywidualnie i kształtujące prawa oraz obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interes (art. 385 ¹ k.c.), w szczególności, gdy jej wysokość w porównaniu z wartością kwoty, z której w ramach pożyczki rzeczywiście skorzystał konsument, jest znaczna. Zarazem postanowienia umowne dotyczące kosztów pożyczki mogą zostać uznane za zmierzające do obejścia prawa – w niniejszej sprawie za zmierzające do obejścia narzuconych ustawą o kredycie konsumenckim limitów pozaodsetkowych kosztów kredytu.

W ocenie Sądu, naliczone w umowach refinansujących dodatkowe koszty budzą poważne wątpliwości w świetle przepisów o zobowiązaniach umownych i ochronie konsumenta przed niedozwolonymi klauzulami umownymi.

Zgodnie z treścią art. 385 ¹ § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy; nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

Z przedłożonych umów refinansujących wynika, że na całkowity koszt pożyczki składała się zawsze oprócz kapitału i odsetek, opłata refinansująca. Nie budzi również wątpliwości, że postanowienia o opłacie refinansującej nie dotyczyły głównych świadczeń stron. Jak słusznie wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 czerwca 2004 roku (I CK 635/03) pojęcie „głównych świadczeń stron” należy interpretować raczej wąsko, w nawiązaniu do elementów przedmiotowo istotnych umowy. Opłata w/w z całą pewnością nie należy do istoty umowy pożyczki.

W końcu nie może podlegać również dyskusji, iż postanowienia umowne dotyczące tego kosztu nie zostały indywidualnie uzgodnione ze stroną pozwaną. Są one częścią standardowej umowy, którą strona powodowa stosuje do wszystkich klientów. Nie sposób nie dostrzec, że jakkolwiek pożyczka refinansowana i refinansująca udzielone zostały przez różne podmioty, to umowy zawarte zostały na tożsamych warunkach, na tożsamym wzorcu umownym, zaś pożyczka refinansowana refinansowała pożyczkę udzieloną przez ostatniego z refinansujących. W ocenie Sądu powyższe okoliczności świadczą jednoznacznie o tym, że mechanizm refinansowania pożyczki wykorzystywany był w realiach niniejszej sprawy do obejścia przepisów chroniących konsumentów oraz obciążania ich kosztami przewyższającymi wartości dopuszczone przez ustawodawcę. Refinansowanie służyć miało naliczeniu kolejnej opłaty refinansującej. Taki mechanizm tylko udaje refinansowanie pożyczki, będąc w istocie sposobem „rolowania” długów i tworzenia spirali zadłużenia konsumenta.

Należy zwrócić uwagę, że w umowie pierwotnej pożyczki, z dnia 11 grudnia 2023 roku przewidywano już prowizję za udzielenie pożyczki (1 515,06 zł), która była czasowo finansowana przez pożyczkodawcę i podlegała zwrotowi wraz z odsetkami kapitałowymi i kapitałem pożyczki.

Nie można pominąć faktu, że w dacie zawierania pożyczki i pożyczek refinansujących obowiązywał art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim (dalej u.k.k.), który limitował dopuszczalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytowych należnych pożyczkodawcy oraz art. 36c u.k.k., zgodnie z którym w przypadku udzielenia przez kredytodawcę lub podmiot z nim powiązany konsumentowi, który nie dokonał pełnej spłaty kredytu, kolejnych kredytów w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszego z kredytów:

1) całkowitą kwotę kredytu, dla celów ustalenia maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu, o której mowa w art. 36a, stanowi kwota pierwszego z kredytów;

2) pozaodsetkowe koszty kredytu obejmują sumę pozaodsetkowych kosztów wszystkich kredytów udzielonych w tym okresie.

W świetle powyższego stwierdzić należało, iż naliczane każdorazowo przez pożyczkodawców prowizja i opłaty za refinansowanie w kwotach: 1 515,06 zł (prowizja), 1 406,84 zł (opłata pożyczka z 10 stycznia 2024 r.), 1 406,84 zł ( pożyczka z 9 lutego 2024 r.), 1 406,84 zł (pożyczka z 10 marca 2024 r.), 1 406,84 zł (pożyczka z 15 kwietnia 2024 r.), 1 406,84 zł (pożyczka z 20 maja 2024 r.), 1 406,84 (pożyczka z 19 czerwca 2024 r.) oraz 1 406,55 zł (pożyczka z 25 lipca 2024 r.), przekraczały limit pozaodsetkowych kosztów kredytowych, które dla pożyczki w kwocie 14 000 złotych wynosiły 2 381,92 złoty [(14 000 zł x 10%) + (14 000 zł x 256/365 x 10%)]. Choć na pierwszy rzut oka powyższa kwota prowizji i opłat refinansujących nie wydają się rażąco wygórowane w stosunku do kwoty udzielonej pożyczki, to zdaniem Sądu treść przedmiotowych umów nie może być analizowana osobno, skoro faktycznie służyć one miały dalszemu przedłużaniu trwania umowy pożyczki pierwotnej. W takim wypadku naliczanie kolejnych opłat za refinansowanie, które sumarycznie przekraczały ustalony w art. 36a limit maksymalnych pozaodsetkowych kosztów kredytu, zmierzało do obejścia art. 36c u.k.k.

Nadto umowy te kształtowały pozycję konsumenta rażąco wręcz niekorzystnie z uwagi na całkowity brak ekwiwalentności świadczeń. De facto za możliwość odroczenia spłaty zobowiązania o 30 dni uiszczał on każdorazowo opłatę za refinansowanie w wysokościach wyżej wskazanych, podczas gdy odsetki umowne (maksymalne) za opóźnienie, jakie musiałby zapłacić za ten okres, byłyby zdecydowanie niższe. Z perspektywy pozwanej nie było zatem żadnych racjonalnych i ekonomicznie uzasadnionych podstaw do zawarcia umowy pożyczki refinansowanej na warunkach przedstawionych przez poprzednika powódki.

Wskazać także trzeba, że poprzednik prawny powódki i spółka (...) w umowach nie wskazali, w jaki sposób została wyliczona opłata refinansująca, są one podane kwotowo, bez wskazania składników i wyliczenia co składa się na ich całkowity koszt. Zastrzeżenie w umowach na niekorzyść klienta opłat refinansujących w kwocie łącznej 8 441,04 złoty, bez jakiekolwiek związku z rzeczywistymi kosztami umów pożyczek krótkookresowych, rażąco narusza interes konsumenta i dobre obyczaje. W ocenie Sądu, brak jest racjonalności w pobraniu tej kwoty, a pożyczkodawcy pobierając te opłaty, wykorzystali przymusowe położenie konsumenta, będącego słabszą stroną umowy.

Podsumowując powyższe rozważania, Sąd uznał, iż postanowienia dotyczące opłat za refinansowanie naruszają interes konsumenta i dobre obyczaje, a zatem nie wiążą pozwanej.

Wobec powyższego Sąd uznał, że prawidłowym będzie zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda różnicy między całkowitą kwotą pierwotnej pożyczki wynoszącą 15 727,94 złotych (kapitał 14 000 zł + prowizja 1 515,06 zł + odsetki kapitałowe 212,88 zł), a kwotą uiszczoną przez pozwaną do dnia wniesienia pozwu tytułem opłat refinansujących i odsetek kapitałowych wynoszącą łącznie 13 788,55 złotych co wynika wprost z przedłożonego przez pozwaną i niekwestionowanego przez powódkę zestawienia wpłat (k. 81-82). W ten sposób, na rzecz powódki zasądzono kwotę 1 939,39 złotych, a w pozostałym zakresie powództwo oddalono.

O odsetkach orzeczono zgodnie z żądaniem pozwu od dnia 11 marca 2025 roku (dnia wniesienia pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym). Powódce należały się zgodnie z umowami pożyczek odsetki umowne za opóźnienie w wysokości maksymalnej.

O kosztach procesu, wobec jedynie częściowego uwzględnienia żądań pozwu, Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 100 k.p.c., biorąc pod uwagę wygranie sprawy przez powódkę w 17,94 %. Koszty poniesione przez powódkę wyniosły łącznie 3 967 złotych (opłata od pozwu 350 zł, opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa 17 zł, koszty zastępstwa procesowego 3 600 zł). Zatem 17,94 % ze wskazanej kwoty wynosi 711,68 złotych. Natomiast koszty poniesione przez pozwaną wyniosły łącznie 3 617 złotych (opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa 17 zł, koszty zastępstwa procesowego 3 600 zł). Pozwana wygrała sprawę w 82,06 %, stąd należna jej kwota wynosi 2 968,11 złotych. Sąd dokonał kompensacji kosztów i zasądził od powódki na rzecz pozwanej kwotę 2 256,43 złotych (2 968,11 zł – 711,68 zł).

Od wskazanych powyżej kosztów – na podstawie art. 98 § 1 ¹ k.p.c. – należne były pozwanej również odsetki w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego naliczane od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

sędzia Magdalena Łukaszewicz