Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Piszu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 września 2025 roku

Sąd Rejonowy w Piszu I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: asesor sądowy Paula Wacławek

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Judyta Masłowska

po rozpoznaniu w dniu 10 września 2025 roku w Piszu

na rozprawie

sprawy z powództwa A. G.

przeciwko (...) spółce akcyjnej z siedzibą w W.

o zapłatę

1.  zasądza od pozwanego (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz powódki A. G. kwotę 800,22 zł (osiemset złotych dwadzieścia dwa grosze) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczanymi od dnia 26 lipca 2024 roku do dnia zapłaty;

2.  oddala powództwo w pozostałej części;

3.  zasądza od powódki A. G. na rzecz pozwanego (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 2.352,24 zł (dwa tysiące trzysta pięćdziesiąt dwa złote dwadzieścia cztery grosze) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego naliczanymi od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty;

4.  nakazuje ściągnąć od powódki A. G. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Piszu kwotę 108,05 zł (sto osiem złotych pięć groszy) tytułem nieuiszczonych wydatków w postaci zwrotu kosztów podróży świadków, pokrytych tymczasowo ze środków Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Piszu;

5.  nakazuje ściągnąć od pozwanego (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Piszu kwotę 16,15 zł (szesnaście złotych piętnaście groszy) tytułem nieuiszczonych wydatków w postaci zwrotu kosztów podróży świadków, pokrytych tymczasowo ze środków Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Piszu;

6.  nakazuje zwrócić pozwanemu (...) spółce akcyjnej z siedzibą w W. z rachunku sum na zlecenie Sądu Rejonowego w Piszu kwotę 782 zł (siedemset osiemdziesiąt dwa złote) tytułem niewykorzystanej zaliczki na wynagrodzenie biegłego.

asesor sądowy Paula Wacławek

Sygn. akt I C 364/24

UZASADNIENIE

wyroku Sądu Rejonowego w Piszu z dnia 30 września 2025 roku

Pozwem z dnia 26 lipca 2024 roku powódka A. G. wniosła o zasądzenie od pozwanego (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W. kwoty 6.289,30 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczanymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, a także o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwu wskazano, że powód, będący nabywcą wierzytelności od poszkodowanego, domaga się zapłaty odszkodowania z tytułu kosztów poniesionych za najem zastępczy pojazdu oraz kosztów wydania i odbioru pojazdu zastępczego, które w jego ocenie wynoszą łącznie 7.847,40 zł. W toku postępowania likwidacyjnego ubezpieczyciel wypłacił odszkodowanie w łącznej wysokości 1.758,90 zł, zaś powód domaga się wypłaty pozostałej części w wysokości 6.088,50 zł. Do przedmiotowej kwoty doliczone zostały ponadto naliczone od niej i skapitalizowane odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia 11 kwietnia 2024 roku do dnia 26 lipca 2024 roku w wysokości 200,80 zł. Za uzasadniony okres najmu pojazdu zastępczego strona powodowa przyjęła 18 dni, przy stawce 405,90 zł brutto za dzień (pozew k. 4-10).

W odpowiedzi na pozew pozwany (...) spółka akcyjna z siedzibą w W. wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych. Pozwany zakwestionował wskazywaną przez stronę powodową wysokość stawki najmu pojazdu zastępczego oraz ilość dni najmu. W ocenie pozwanego uzasadniony okres najmu pojazdu zastępczego wynosi 13 dni, przy stawce wynoszącej 135,30 zł brutto za dzień, która to jest oferowana przez pozwanego przy najmie pojazdów zastępczych klasy „C”, trwającym od 1 do 14 dni (odpowiedź na pozew k. 42-45).

Na dalszym etapie postępowania (po sporządzeniu opinii przez biegłego sądowego) pozwany wskazał, że nie kwestionuje wskazywanego przez stronę powodową czasu najmu pojazdu wynoszącego 18 dni. W dalszym ciągu kwestionował jednak stawkę najmu przyjętą przez powódkę. W ocenie strony pozwanej stawka ta winna wynosić 110,70 zł brutto za dzień, która to jest oferowana przez pozwanego przy najmie pojazdów zastępczych klasy „C”, trwającym powyżej 14 dni (protokół rozprawy k. 134, notatka urzędowa k. 141).

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 23 lutego 2024 roku doszło do wypadku drogowego, w wyniku którego uszkodzeniu uległ pojazd marki C. (...) o numerze rejestracyjnym (...), stanowiący własność H. Z. i A. Z.. Sprawca wypadku w chwili zdarzenia objęty był ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w (...) spółce akcyjnej z siedzibą w W.. Szkoda została zgłoszona (...) spółce akcyjnej z siedzibą w W. w dniu 26 lutego 2024 roku. Podczas zgłaszania szkody A. Z. wskazała, że nie chce wynająć pojazdu zastępczego.

( dowód: podsumowanie zgłoszenia szkody k. 53-53v)

Pismem z dnia 27 lutego 2024 roku (...) spółka akcyjna z siedzibą w W. poinformował H. Z. i A. Z. o możliwości najmu pojazdu zastępczego. Pismo zawierało informację, że w przypadku najmu pojazdu zastępczego we własnym zakresie przez poszkodowanego, wysokość zwrotu kosztów z tego tytułu może zostać ograniczona przez ubezpieczyciela, który wypłaci kwotę zgodną z kosztami jakie poniósłby, gdyby pojazd zastępczy był organizowany przez ubezpieczyciela. Do przedmiotowego pisma dołączony został dokument, w którym określone zostały zasady wynajmu pojazdu zastępczego, oferowanego przez ubezpieczyciela, wskazany został numer telefonu infolinii oraz wysokość stawek za dobę wynajmu, akceptowana i oferowana przez (...) spółkę akcyjną z siedzibą w W., wynosząca przy pojazdach należących do segmentu „C” 110 zł netto – przy najmie na okres od 1 do 14 dni oraz 90 zł netto – przy najmie na okres powyżej 14 dni. Informacja o możliwości najmu pojazdu zastępczego za pośrednictwem ubezpieczyciela oraz o akceptowanych przez niego kosztach z tego tytułu znajdowała się również w podsumowaniu zgłoszenia szkody, dokonanego przez A. Z..

( dowód: pismo z 27/02/2024r. k. 51-51v, zasady wynajmu pojazdu zastępczego k. 52-52v, podsumowanie zgłoszenia szkody k. 53-53v)

W dniu 27 lutego 2024 roku pomiędzy H. Z. i A. Z. a A. G. została zawarta umowa najmu samochodu marki K. (...) o numerze rejestracyjnym (...). Kwota najmu za jeden dzień wynosiła 330 zł + VAT. Umowa przewidywała opłatę za podstawienie/wydanie pojazdu (odbiór) – na terenie miasta w kwocie 220 zł + VAT. Ogólne warunki wynajmu samochodu zastępczego przewidywały, że cena za każdy rozpoczęty dzień wynajmu wynosi, przy wynajętych pojazdach należących do klasy „C”, 330 zł netto. Pojazd został podstawiony do miejsca zamieszkania poszkodowanego w O. w dniu 27 lutego 2024 roku, zaś odebrany z tego samego miejsca w dniu 15 marca 2024 roku. Koszt z tytułu najmu pojazdu zastępczego w okresie od dnia 27 lutego 2024 roku do dnia 15 marca 2024 roku oraz podstawienia pojazdu do klienta i jego odbioru od klienta wyniósł łącznie 7.847,40 zł brutto, z czego kwota 7.306,20 zł brutto stanowiła koszt najmu, zaś kwota 541,20 zł brutto koszty podstawienia i odbioru pojazdu (270,60 zł brutto x 2). W dniu 4 kwietnia 2024 roku A. G. wystawiła H. Z. fakturę VAT na kwotę 7.847,40 zł za najem pojazdu zastępczego oraz podstawienie i odbiór tego pojazdu, z terminem płatności do dnia 18 kwietnia 2024 roku.

( dowód: umowa najmu samochodu k. 16, ogólne warunki wynajmu k. 17, protokół odbioru pojazdu k. 18, faktura VAT k. 19)

W dniu 15 marca 2024 roku pomiędzy H. Z. i A. Z. (dalej: Cedent) a A. G. (dalej: Cesjonariusz) została zawarta umowa cesji wierzytelności. Umowa ta stanowiła, że Cedent, na warunkach określonych w umowie, przelewa na rzecz Cesjonariusza swoją wierzytelność – prawo do zwrotu kosztów z tytułu najmu (w A. G. z siedzibą w L.) auta zastępczego, przysługującą Cedentowi w związku ze szkodą komunikacyjną z dnia 23 lutego 2024 roku, nr szkody (...), likwidowaną przez (...) – ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej sprawcy w/w szkody. Wraz z wierzytelnością przechodzą na Cesjonariusza wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenia o zaległe odsetki (§ 1 umowy).

( dowód: umowa cesji wierzytelności k. 22)

Szkoda powstała w pojeździe marki C. (...) o numerze rejestracyjnym (...) została zakwalifikowana jako całkowita. W toku postępowania likwidacyjnego (...) spółka akcyjna z siedzibą w W. wypłacił kwotę 1.758,90 zł tytułem odszkodowania za koszty poniesione w związku z najmem pojazdu zastępczego, uznając za uzasadniony okres najmu pojazdu wynoszący 13 dni i przyjmując stawkę za jeden dzień najmu wynoszącą 110 zł netto (135,30 zł brutto).

( dowód: pismo z 10/04/2024r. k. 20, potwierdzenie przelewu k. 21)

Po zdarzeniu drogowym z dnia 23 lutego 2024 roku z H. Z. i A. Z. skontaktował się pracownik biura A. G., prowadzącej działalność gospodarczą od nazwą (...) z siedzibą w L. i przedstawił ofertę najmu pojazdu zastępczego, poinformował również, że oferta pochodzi od firmy zewnętrznej, która nie współpracuje z żadnym ubezpieczycielem. A. G., w zakresie prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, rozlicza się z poszkodowanymi, którym oferuje najem pojazdów zastępczych, w sposób bezgotówkowy, a następnie rozlicza się po zakończonym najmie z towarzystwem ubezpieczeniowym sprawcy.

( dowód: zeznania świadka K. W. k. 78-78v)

Na dzień zdarzenia drogowego z dnia 23 lutego 2024 roku H. Z. i A. Z. posiadali tylko jeden pojazd, tj. C. (...) o numerze rejestracyjnym (...). Nowy pojazd kupili dopiero po wypłacie odszkodowania, za pochodzące z niego środki. Samochód był wówczas A. Z. i H. Z. niezbędny w codziennych czynnościach – m.in. w celu dojazdów do pracy i do lekarza, ponadto w tamtym okresie H. Z. opiekował się swoją matką i potrzebował w związku z tym środka transportu w postaci samochodu. Po zgłoszeniu szkody A. Z. otrzymywała na wskazany przez siebie ubezpieczycielowi adres e-mail wiadomości od (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W., związane z likwidacją zgłoszonej szkody. Po szkodzie z dnia 23 lutego 2024 roku A. Z. i H. Z. korzystali z najmu pojazdu zastępczego po raz pierwszy.

( dowód: zeznania świadka H. Z. k. 78v-79, zeznania świadka A. Z. k. 142-142v, informacja z (...) k. 73-75v)

Zarówno pojazd marki C. (...) o numerze rejestracyjnym (...), należący do poszkodowanego, jak i pojazd zastępczy marki K. (...) o numerze rejestracyjnym (...), należały do segmentu pojazdów klasy C. Najem pojazdu zastępczego po szkodzie z dnia 23 lutego 2024 roku był uzasadniony w okresie od dnia 27 lutego 2024 roku do dnia 15 marca 2024 roku (tj. 18 dni). Stawki najmu pojazdów zastępczych w wypożyczalniach samochodów, należących do segmentu C, wynoszą od 74 zł netto do 275 zł netto (tj. do 91,02 zł brutto do 338,25 zł brutto). Stawka opłaty z tytułu podstawienia oraz z tytułu odbioru pojazdów w kwocie 220 zł netto jest stawką rynkową i uzasadnioną w przypadku szkody z dnia 23 lutego 2024 roku. Tego rodzaju opłaty pobierane są przez wypożyczalnie pojazdów.

( dowód: opinia biegłego sądowego k. 96-103)

Powyższy stan faktyczny ustalono w oparciu znajdujące się w aktach sprawy i wskazane powyżej dowody z dokumentów, których autentyczność i merytoryczna zawartość nie budziły wątpliwości Sądu.

Pozostałe dokumenty – niewskazane powyżej, a znajdujące się w aktach postępowania – pozostawały w ocenie Sądu nieprzydatne dla poczynienia ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie.

Dokonując ustaleń faktycznych Sąd oparł się również na dowodzie z zeznań świadków: K. W., H. Z. i A. Z., które w zakresie, w jakim poczyniono powyżej na ich podstawie ustalenia faktyczne, zostały ocenione jako spójne, logiczne i wiarygodne.

W odniesieniu do zeznań świadka A. Z. należy wskazać dodatkowo, że świadek ten w rzeczywistości do tej pory nie zdawał sobie sprawy w jaki sposób zorganizowany został najem pojazdu zastępczego, z którego jako poszkodowana korzystała, tj. nie była nawet świadoma czy pojazd ten został zorganizowany przez ubezpieczyciela sprawcy, czy też przez inny podmiot. Powyższe nie wpływa wprawdzie na wiarygodność świadka, który nie musi być zaznajomiony z procedurami związanymi z likwidacją szkody, zwłaszcza, iż był to pierwszy raz kiedy świadek ten korzystał z najmu zastępczego pojazdu, jednak uwidacznia istniejącą po stronie świadka (poszkodowanego) pewnego rodzaju obojętność w zakresie podmiotu, który najem ten zorganizuje, oferty otrzymanej w tym zakresie od ubezpieczyciela oraz ewentualnych konsekwencji nieskorzystania z tej oferty. Z uwagi na upływ czasu świadek ten nie pamiętał z jakimi dokumentami dotyczącymi likwidacji szkody, a kierowanymi do niej przez ubezpieczyciela, zapoznawała się, jednak potwierdziła, że na adres e-mail, wskazany przez nią podczas zgłoszenia szkody, wiadomości od pozwanego otrzymywała.

Ustaleń dokonano również w oparciu o pisemną opinię biegłego sądowego z zakresu techniki motoryzacyjnej, wyceny wartości pojazdów oraz kosztorysowania i oceny jakości napraw M. Z., którego wnioski podzielone zostały przez Sąd. Biegły w sposób jednoznaczny wskazał uzasadniony okres najmu pojazdu zastępczego w niniejszej sprawie (z czym ostatecznie zgodziła się również strona pozwana), przedstawił również zestawienie stawek wynajmu pojazdów zastępczych, obowiązujących z wypożyczalniach samochodowych (co pozwoliło m.in. na ustalenie, iż stawka przyjęta przez powódkę znacznie przekraczała występujące stawki rynkowe). Z opinii biegłego wynikało ponadto jednoznacznie, że za uzasadnione w realiach niniejszej sprawy uznać należało naliczone koszty z tytułu podstawienia i odbioru pojazdu, wynoszące 220 zł netto (łącznie 541,20 zł brutto). W ocenie Sądu, opinia ta zasługiwała na uwzględnienie w całości, ponadto, nie zachodziły żadne powody osłabiające zaufanie do wiedzy, kompetencji, doświadczenia czy bezstronności biegłego, a biegły opinię swą przekonująco uzasadnił. Co istotne, opinia ta nie została zakwestionowana w zakreślonym terminie przez żadną ze stron postępowania, w tym w szczególności pozwany w żaden sposób nie odniósł się do wskazanych jako uzasadnione kosztów podstawienia i odbioru pojazdu zastępczego.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części.

W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostawała odpowiedzialność pozwanego ubezpieczyciela, wynikająca z art. 805 § 1 k.c. i art. 822 § 1 i 4 k.c. w zw. z art. 34 ust. 1, art. 35 i art. 36 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U.2025.367 t.j. ze zm.). Jednocześnie należy wskazać, że ubezpieczyciel uznał swoją odpowiedzialność, również w zakresie kosztów najmu pojazdu zastępczego, wypłacając z tego tytułu odszkodowanie w wysokości 1.758,90 zł. Sporna pomiędzy stronami pozostawała przede wszystkim wysokość stawki najmu pojazdu zastępczego, albowiem w toku postępowania pozwany wskazał, że nie kwestionuje okresu najmu wynoszącego 18 dni.

Legitymacja czynna powódki do wytoczenia powództwa w niniejszej sprawie wynikała z przedłożonej wraz z pozwem umowy cesji wierzytelności, zawartej z poszkodowanymi (art. 509 k.c.), która nie budziła wątpliwości Sądu, zaś jako niezasadny oceniony został zarzut podniesiony przez pozwanego w odniesieniu do tejże umowy cesji.

Należy wskazać, że skuteczne jest zbycie wierzytelności nieoznaczonej dokładnie w umowie przelewu, jeżeli można ją określić na podstawie np. treści stosunku zobowiązaniowego, z którego ona wynika. Jednoczenie nie jest warunkiem skutecznego zawarcia umowy cesji wierzytelności zapłata ceny w wykonaniu tej umowy. Umowa cesji może być także zawarta pod tytułem darmym (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2013 r., sygn. VI ACa 398/13, LEX nr 1544537).

Należy zauważyć, że umowa cesji wierzytelności zawarta w niniejszej sprawie pomiędzy powódką a poszkodowanymi w sposób jasny określała, że przedmiot jej stanowi wierzytelność w postaci prawa żądania zwrotu kosztów z tytułu najmu auta zastępczego, przysługującego A. Z. i H. Z. w związku ze szkodą komunikacyjną z dnia 23 lutego 2024 roku wraz z odsetkami. Wskazany został ponadto numer szkody nadany przez ubezpieczyciela likwidującego szkodę, a także sam ubezpieczyciel oraz nazwa podmiotu wynajmującego pojazd zastępczy. Nie zachodziły w ocenie Sądu żadne wątpliwości jakiej wierzytelności dotyczy przedmiotowa umowa i brak było podstaw do kwestionowania jej skuteczności – a podstaw takich nie rozwinął w żaden sposób pozwany.

Przechodząc do oceny żądania zapłaty odszkodowania, wyjaśnić należy, że ustalenie wysokości szkody, a także sposobu jej naprawienia następuje zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 361 k.c. oraz art. 363 § 1 k.c. – na podstawie odpowiedzialności za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Jednocześnie zobowiązany do naprawienia szkody powinien dokonać pełnej jej kompensacji, a zatem doprowadzić do wyrównania uszczerbku w majątku poszkodowanego do takiego poziomu, w jakim był przed zdarzeniem rodzącym odpowiedzialność. Naprawienie szkody winno zapewnić całkowitą kompensatę doznanego uszczerbku, nie dopuszczając zarazem do nieuzasadnionego wzbogacenia poszkodowanego.

W aktualnym orzecznictwie jest niekwestionowane, że w granicach normalnych następstw szkody wynikającej z niemożności korzystania z samochodu mieszczą się także celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki poniesione na najem samochodu zastępczego (uchwała Sądu Najwyższego w składzie 7 sędziów z dnia 17 listopada 2011 r., sygn. III CZP 5/11, LEX nr 1011468; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 2017 r., sygn. III CZP 20/17, LEX nr 2340475). Pogląd taki Sąd Najwyższy sam określa jako utrwalony (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2019 r., sygn. III CZP 84/18, LEX nr 2619857).

Niemożność korzystania z pojazdu mechanicznego, jako składnika majątkowego, niewątpliwie stanowi źródło szkody o charakterze niemajątkowym, polegającej na dyskomforcie spowodowanym niedogodnościami posiadacza pojazdu wynikającymi z niemożliwości korzystania z tego składnika majątkowego. Ponadto niemożność korzystania z pojazdu może być źródłem szkody o charakterze majątkowym wtedy, gdy spowoduje wydatki posiadacza uszkodzonego lub zniszczonego pojazdu na najem pojazdu zastępczego, stratę bowiem w rozumieniu art. 361 § 2 k.c. stanowią wydatki, które służą ograniczeniu negatywnych następstw doznanych przez poszkodowanego w wyniku uszkodzenia bądź zniszczenia rzeczy (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2013 r., sygn. III CZP 76/13, LEX nr 1390609).

Zgodnie z art. 361 § 2 k.c., w granicach normalnych następstw działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła i w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. W myśl tego przepisu szkoda może występować w dwojakiej postaci: po pierwsze, może ona obejmować straty, które poszkodowany poniósł ( damnum emergens), a po drugie: utratę korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono ( lucrum cessans). Przez pojęcie damnum emergens przyjęto rozumieć każde pogorszenie się sytuacji majątkowej poszkodowanego, wskutek zmniejszenia się posiadanych aktywów lub też zwiększenia jego pasywów. Omawiana postać szkody zawiera w sobie także zwiększenie się tych zobowiązań poszkodowanego, których powstanie lub powiększenie się ich rozmiaru, stanowi skutek zdarzenia przypisanego osobie zobowiązanej do naprawienia szkody.

Jednocześnie należy wskazać, że zgodnie z art. 826 § 1 k.c., w razie zajścia wypadku, ubezpieczający obowiązany jest użyć dostępnych mu środków w celu ratowania przedmiotu ubezpieczenia oraz zapobieżenia szkodzie lub zmniejszenia jej rozmiarów. Z kolei w myśl art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, w razie zaistnienia zdarzenia objętego ubezpieczeniem obowiązkowym, o którym mowa w art. 4 pkt 1-3, osoba uczestnicząca w nim, z uwzględnieniem ust. 2, jest obowiązana do zapobieżenia, w miarę możliwości, zwiększeniu się szkody. Tym samym, osoba poszkodowana ma obowiązek ograniczenia (co ważne – w miarę posiadanych możliwości) wysokości szkody. Co do zasady zatem, osoba ta powinna współdziałać z ubezpieczycielem, jeśli proponowane przez niego działania pozwolą na ograniczenie wysokości szkody.

W zakresie sposobu, w jaki poszkodowany powinien współdziałać z ubezpieczycielem przy zapewnianiu sobie najmu pojazdu zastępczego, szeroko wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 24 sierpnia 2017 r., sygn. III CZP 20/17, LEX nr 2340475. W świetle tej uchwały należy wskazać, że nie mogą być uznane za celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki, które nie są konieczne do wyeliminowania negatywnego następstwa majątkowego w postaci utraty możliwości korzystania z uszkodzonego pojazdu, gdyż następstwo to może być wyeliminowane – bez uszczerbku dla godnych ochrony interesów poszkodowanego – w inny, mniej uciążliwy dla dłużnika sposób. Jeżeli zatem ubezpieczyciel proponuje poszkodowanemu – we współpracy z przedsiębiorcą trudniącym się wynajmem pojazdów – skorzystanie z pojazdu zastępczego, równorzędnego pod istotnymi względami pojazdowi uszkodzonemu albo zniszczonemu (zwłaszcza co do klasy i stanu pojazdu), zapewniając pełne pokrycie kosztów jego udostępnienia, a mimo to poszkodowany decyduje się na poniesienie wyższych kosztów najmu innego pojazdu, koszty te – w zakresie nadwyżki – będą podlegały indemnizacji tylko wtedy, gdy wykaże szczególne racje, przemawiające za uznaniem ich za "celowe i ekonomicznie uzasadnione". Jeżeli zaś istotne warunki wynajmu proponowanego przez ubezpieczyciela (we współpracy z przedsiębiorcą wynajmującym pojazdy) czynią zadość potrzebie ochrony uzasadnionych potrzeb poszkodowanego, nie ma podstaw, by obciążać osoby zobowiązane do naprawienia szkody wyższymi kosztami związanymi ze skorzystaniem przez poszkodowanego z droższej oferty. Odstępstwa od tej reguły nie uzasadniają drobne niedogodności o charakterze niemajątkowym, które mogą wiązać się np. z koniecznością nieznacznie dłuższego oczekiwania na podstawienie pojazdu zastępczego proponowanego przez ubezpieczyciela. Z uwagi na ciążący na ubezpieczycielu obowiązek szczególnej, podwyższonej staranności, nie można też przypisać decydującego znaczenia czynnikowi w postaci szczególnego zaufania, jakie poszkodowany ma do kontrahenta, z którego usług chciałby skorzystać. Poniesienia wyższych kosztów nie uzasadnia również sama przez się prostota skorzystania z oferty najmu złożonej przez przedsiębiorcę prowadzącego warsztat naprawczy, w którym uszkodzony pojazd ma być naprawiany. Konieczność dodatkowego kontaktu z ubezpieczycielem – w praktyce zwykle telefonicznego – nie może być uznana za niedogodność, która uzasadnia poniesienie wyższych kosztów najmu.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd zaprezentowany powyżej, z którego można wywnioskować, że poszkodowany, wybierając skorzystanie z najmu zastępczego pojazdu po stawce wyższej niż proponowana przez ubezpieczyciela, musi liczyć się z tym, że w celu uzyskania pełnej kompensacji swoich wydatków będzie zobowiązany do wykazania, że istniał szczególny powód, dla którego nie skorzystał z propozycji ubezpieczyciela. Tym szczególnym powodem nie jest to, że droższy najem jest dostępny „od ręki” (bez oczekiwania na podstawienie pojazdu) lub jest oferowany przez serwis, który poszkodowany obdarza zaufaniem. A zatem, to nie ubezpieczyciel musi przedstawić od razu pełną, kompletną ofertę najmu zastępczego pojazdu, tylko to poszkodowany powinien zasięgnąć o niej informacji. Stawianie poszkodowanemu takiego warunku nie jest równoznaczne z pozbawieniem go prawa wyboru wypożyczalni – co do tego zachowuje pełną dowolność, nie może natomiast liczyć na pełną kompensację poniesionych kosztów, jeśli bez dużych niedogodności mógł zawrzeć tańszą umowę najmu za pośrednictwem ubezpieczyciela (który rzeczywiście może oferować stawki na niższych poziomach niż występujące na rynku, korzystając z umowy stałej współpracy i efektu skali).

Sąd Najwyższy w cytowanej uchwale wskazał jednak, że mogą istnieć szczególne racje, które w indywidualnej sprawie mogę przemawiać za uznaniem poniesienia wyższych kosztów najmu za „celowe i ekonomicznie uzasadnione”. Dokonując oceny czy te szczególne racje zaistniały należy brać pod uwagę szczególne potrzeby poszkodowanego czy okoliczności związane z zawarciem i trwaniem konkretnej umowy. W szczególnych okolicznościach można bowiem dojść do wniosku, że z punktu widzenia potrzeb poszkodowanego, skorzystanie z najmu droższego niż oferowany przez ubezpieczyciela było usprawiedliwione. Wykazanie wystąpienia takich okoliczności, zgodnie z art. 6 k.c., spoczywa na powodzie dochodzącym odszkodowania.

Jednocześnie należy wskazać, że umowa najmu samochodu zastępczego, której koszt podlegałby kompensacji z ubezpieczenia OC sprawcy, może być zawarta nie tylko na uzasadniony okres naprawy samochodu. W przypadku wystąpienia szkody całkowitej odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych obejmuje celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego w okresie niezbędnym do nabycia innego pojazdu mechanicznego (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2013 r., sygn. III CZP 76/13, LEX nr 1392609), nie zaś do dnia wypłaty odszkodowania. W świetle zasad doświadczenia życiowego, nabycie nowego pojazdu wymaga podjęcia określonych czynności organizacyjnych w pewnym przedziale czasu, przy uwzględnieniu obowiązku poszkodowanego podejmowania czynności zmierzających do zapobieżenia zwiększaniu rozmiaru szkody.

W przedmiotowej sprawie nie było sporu co do zasadności najmu pojazdu zastępczego przez poszkodowanych. Poza sporem pozostał także uzasadniony okres najmu, wynoszący 18 dni.

Co do dziennej stawki czynszu najmu samochodu zastępczego Sąd uznał jednak, że nie zostały wykazane okoliczności przemawiające za uznaniem, że najem zastępczy samochodu po stawce przyjmowanej przez stronę powodową był w okolicznościach niniejszej sprawy uzasadniony. Powódka nie przedstawiła dowodów na to, by poszkodowani mieli jakieś istotne, szczególne powody do tego, by nie skorzystać z propozycji ubezpieczyciela i wynająć samochód po wyższej cenie, wskazując jedynie, że oferta ubezpieczyciela zawierała nieprecyzyjne warunki, czemu jednak przeczy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Poszkodowani otrzymali od ubezpieczyciela zarówno informację o możliwości skorzystania z najmu pojazdu zastępczego, zostali poinformowani o skutkach najmu pojazdu zastępczego we własnym zakresie, a ponadto otrzymali informację jak należy skontaktować się z ubezpieczycielem w tej sprawie, jakiego rodzaju pojazdy są oferowane przez ubezpieczyciela (gdzie znajdowała się również informacja o pojazdach należących do segmentu „C”) oraz o dobowych stawkach najmu poszczególnych pojazdów. Z zeznań poszkodowanej A. Z. wynikało przy tym, że otrzymywała ona od ubezpieczyciela informacje dotyczące szkody na adres e-mail wskazany podczas jej zgłoszenia. Jednocześnie z zeznań tych wynikało, że poszkodowana nie wiedziała nawet na jakich zasadach i od jakiego podmiotu otrzymała pojazd zastępczy i czy jest to podmiot współpracujący z ubezpieczycielem. Celem poszkodowanej było wyłącznie otrzymanie pojazdu zastępczego, z którego będzie mogła korzystać i bez znaczenia było dla niej w jaki sposób ten pojazd zostanie zorganizowany. Co więcej, na etapie zgłaszania szkody poszkodowana wskazała ubezpieczycielowi od razu, że nie chce skorzystać z najmu pojazdu zastępczego. Zeznania poszkodowanych nie pozwoliły na ustalenie, że zaistniały jakieś szczególne okoliczności, które spowodowały, że zdecydowali się oni na skorzystanie z oferty powódki, a nie zainteresowali się w ogóle najmem samochodów tej samej klasy co pojazd uszkodzony, ale po niższej cenie, proponowanym przez ubezpieczyciela. Strona powodowa nie wykazała przy tym, aby wynajęty przez nią samochód posiadał jakieś charakterystyczne cechy lub spełniał specyficzne, indywidualne wymogi poszkodowanych, na których posiadanie/spełnienie przez samochód oferowany za pośrednictwem ubezpieczyciela poszkodowani nie mogli liczyć. Uzasadnia to stanowisko, że powódka nie sprostała ciążącemu na niej ciężarowi udowodnienia celowości i jakiegokolwiek ekonomicznego uzasadnienia wynajęcia samochodu po cenie droższej niż oferowana za pośrednictwem ubezpieczyciela. Z tego powodu powódka nie mogła skutecznie domagać się zapłaty odszkodowania przy uwzględnieniu innych stawek najmu, niż te zaoferowane przez ubezpieczyciela.

Należy jednocześnie wskazać, że pozwany nie zakwestionował kosztów związanych z podstawieniem i odbiorem pojazdu przez wynajmującego do miejsca zamieszkania poszkodowanego. W odpowiedzi na pozew pozwany w żaden sposób nie odniósł się ani do wysokości dochodzonych przez powódkę opłat z tego tytułu, które zostały wyodrębnione zarówno w uzasadnieniu pozwu, jak i w fakturze VAT, ani też nie zakwestionował zasadności ich poniesienia – w tym również po sporządzeniu przez biegłego sądowego opinii, z której wynikało, że koszty te należy uznać za uzasadnione w realiach niniejszej sprawy, a ponadto mieszczą się one w stawkach rynkowych. Również w stanowisku przed zamknięciem rozprawy strona pozwana koncentrowała się wyłącznie na kwestii dobowej stawki najmu pojazdu zastępczego. Koszty te związane są zaś zarówno z poniesionymi wydatkami np. na paliwo, jak i nakładem pracy osoby dokonującej transportu, a ponadto standardowo występują w wypożyczalniach samochodów.

Należy w tym miejscu zaznaczyć, że informacja w zakresie możliwości najmu pojazdu zastępczego, przekazana poszkodowanym przez ubezpieczyciela, odnosiła się wyłącznie do kosztów związanych z dobową stawką najmu takiego pojazdu – nie zawierała żadnego odniesienia się do podstawienia i odbioru pojazdu (w tym wysokości kosztów takiej usługi i ewentualnej konieczności ich poniesienia, a także czy istniała w ogóle możliwość podstawienia pojazdu do miejsca zamieszkania poszkodowanego oraz jego odbioru, co jest kwestią istotną w szczególności dla osób mieszkających w mniejszych miejscowościach – takich jak O. i pozostających bez środka transportu, który uległ uszkodzeniu). Kwota podstawienia i kwota odbioru pojazdu zastępczego wynikały przy tym zarówno z umowy zawartej przez powódkę z poszkodowanymi, jak i z wystawionej następnie faktury VAT.

Na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut pozwanego dotyczący braku poniesienia przez poszkodowanych kosztów najmu pojazdu zastępczego. Należy wskazać, że poszkodowani zawarli z powódką umowę najmu pojazdu zastępczego, zobowiązując się do zapłaty wynikających z tej umowy kosztów. Jednocześnie po zakończeniu najmu zastępczego powódka wystawiła H. Z. fakturę VAT, opiewającą na kwotę 7.847,40 zł, z terminem płatności do dnia 18 kwietnia 2024 roku. Nie sposób zatem zgodzić się z pozwanym, że brak fizycznego poniesienia przez poszkodowanych kosztów najmu pojazdu zastępczego i bezgotówkowe rozliczenie z powódką miałyby przemawiać za niezasadnością odszkodowania z tego tytułu, skoro poszkodowany pozostawał zobowiązany do poniesienia tychże kosztów, zaś bezgotówkowa forma rozliczenia w tego rodzaju sprawach, przez przedsiębiorców zajmujących się najmem pojazdów zastępczych i nabywaniem wierzytelności dotyczących kosztów takich najmów, jest praktyką powszechną.

Należy podkreślić, że faktyczne poniesienie kosztów najmu pojazdu zastępczego nie jest warunkiem skutecznego domagania się zwrotu tych kosztów – tak jak i naprawa uszkodzonego pojazdu nie jest warunkiem wypłaty odszkodowania, bo istotne znaczenie ma fakt powstania szkody, a nie jej naprawienie. Dochodzenie zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego nie jest uzależnione od faktycznego opłacenia kosztów najmu pojazdu zastępczego, ale od wykazania uszczerbku w majątku w związku z korzystaniem z pojazdu zastępczego. Uszczerbek w majątku w związku z korzystaniem z pojazdu zastępczego powstaje zaś nie tylko w sytuacji opłacenia faktury za najem tego pojazdu, ale także wówczas kiedy jedynie została wystawiona ta faktura, bowiem w tej sytuacji w majątku powstają pasywa. Zwrot kosztów najmu pojazdu zastępczego należy się zarówno w sytuacji faktycznego poniesienia przez poszkodowanego takich kosztów, ale także w sytuacji gdy poszkodowany wynajął pojazd zastępczy i jest zobowiązany do poniesienia kosztów z tym związanych. Szkoda – w postaci zobowiązania poszkodowanego do zapłaty za najem – powstała w majątku poszkodowanego już w dniu zawarcia umowy najmu i powstania roszczenia wynajmującego o zwrot kosztów najmu. Z chwilą powstania szkody, powstała jednocześnie wierzytelność o zwrot kosztów najmu pojazdu zastępczego, którą to wierzytelnością poszkodowany mógł swobodnie dysponować. Co prawda ostateczna wysokości zobowiązania poszkodowanego w dniu zawarcia umowy najmu nie była jeszcze znana, jednakże bez wątpienia już samo umowne zobowiązanie pozwanego spowodowało powstanie po jego stronie pasywów. Wystawienie faktury VAT na rzecz poszkodowanego sprecyzowało natomiast wysokość zobowiązania poszkodowanego, a jednocześnie wartość przelanej wierzytelności.

Należy również zauważyć, że pozwany z jednej strony podnosi, iż nie można mówić o wystąpieniu po stronie poszkodowanego jakiejkolwiek straty majątkowej, jedynie z tej przyczyny, iż poszkodowany ten fizycznie nie poniósł kosztów najmu pojazdu zastępczego, albowiem rozliczył się z wynajmującym w sposób bezgotówkowy, a jednocześnie przecież pozwany ubezpieczyciel uznał swą odpowiedzialność za szkodę również w tym zakresie, wypłacając z tego tytułu kwotę 1.758,90 zł, a kwestionując jedynie okres najmu (pierwotnie) oraz stawkę dobową tegoż najmu.

W świetle powyższego należy wskazać zatem, iż Sąd przyjął w niniejszej sprawie za uzasadniony okres najmu pojazdu zastępczego przez poszkodowanych w okresie od dnia 27 lutego 2024 roku do dnia 15 marca 2024 roku, tj. 18 dni. Taki okres wskazywała strona powodowa, z takim okresem ostatecznie zgodziła się strona pozwana i taki też okres jako uzasadniony na gruncie przedmiotowej sprawy wskazywał biegły sądowy.

Jednocześnie za uzasadnioną stawkę za jedną dobę najmu Sąd przyjął stawkę wynoszącą 110,70 zł brutto (90 zł netto), oferowaną przez pozwanego ubezpieczyciela dla pojazdów należących do segmentu „C”, przy najmie wynoszącym powyżej 14 dni.

W takim stanie rzeczy należna kwota odszkodowania z tytułu poniesionych kosztów najmu pojazdu zastępczego wyniosła 1.992,60 zł (110,70 zł x 18 dni). Biorąc zaś pod uwagę, że ubezpieczyciel wypłacił z tego tytułu w toku postępowania likwidacyjnego kwotę 1.758,90 zł, pozostała część należnego powódce odszkodowania wyniosła 233,70 zł.

Z omówionych powyżej względów, powódce należna była ponadto kwota 541,20 zł tytułem poniesionych opłat za podstawienie oraz odbiór pojazdu zastępczego (tj. 270,60 zł x 2).

Strona powodowa domagała się ponadto odsetek od należności głównej.

Zgodnie z art. 481 § 1 i 2 k.c., jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi (§ 1). Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy (§ 2).

Ubezpieczyciel obowiązany jest natomiast spełnić świadczenie w terminie trzydziestu dni, licząc od daty otrzymania zawiadomienia o wypadku (art. 817 § 1 k.c., a także art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
- Dz.U.2025.367 t.j. ze zm.).

Szkoda w niniejszej sprawie zgłoszona została w dniu 26 lutego 2024 roku, co oznacza, że ubezpieczyciel powinien spełnić świadczenie do dnia 27 marca 2024 roku. Strona powodowa dokonała kapitalizacji odsetek od żądanej należności głównej, za okres od dnia 11 kwietnia 2024 roku, tj. od dnia następującego po dniu wydania decyzji w zakresie wypłaty kwoty 1.758,90 zł, do dnia wniesienia pozwu, tj. do dnia 26 lipca 2024 roku. W toku postępowania pozwany nie zakwestionował w żaden sposób wskazywanego w pozwie początkowego dnia naliczania odsetek.

W świetle art. 482 § 1 k.c., Sąd uznał za uzasadnione dokonanie przez powódkę kapitalizacji odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 774,90 zł (233,70 zł + 541,20 zł), z tytułu pozostałej (niewypłaconej dotychczas) części odszkodowania, za okres od dnia od dnia 11 kwietnia 2024 roku (zgodnie z żądaniem zawartym w pozwie), lecz do dnia 25 lipca 2024 roku (tj. do dnia poprzedzającego wytoczenie powództwa w niniejszej sprawie) – albowiem powódka zarówno dokonała kapitalizacji tychże odsetek do dnia 26 lipca 2024 roku (tj. wliczając również odsetki za ten dzień), jak i żądała dalszych odsetek od dnia 26 lipca 2024 roku. Należne skapitalizowane odsetki wyniosły zatem 25,32 zł i zostały doliczone do kwoty 774,90 zł, dając łącznie należność wynoszącą 800,22 zł, którą zasądzono w pkt 1 wyroku wraz z dalszymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczanymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty – zgodnie z art. 481 § 1 i 2 k.c. i art. 482 § 1 k.c.

W pkt 2 wyroku oddaleniu podlegała żądana przez powódkę kwota odszkodowania z tytułu najmu pojazdu zastępczego i opłat z tytułu podstawienia i odbioru pojazdu, przekraczająca kwotę 774,90 zł, skapitalizowane odsetki ustawowe za opóźnienie przekraczające kwotę 25,32 zł i dalsze od tych kwot odsetki ustawowe za opóźnienie – ze względów omówionych powyżej.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu, zawarte w pkt 3 wyroku, oparte zostało na treści art. 100 k.p.c. Sąd przyjął, że strona powodowa wygrała niniejszą sprawę w 13 %, zaś strona pozwana w 87 %.

Na koszty procesu poniesione przez powódkę złożyły się w niniejszej sprawie: kwota 400 zł tytułem opłaty sądowej od pozwu, ustalona na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U.2025.1228 t.j. ze zm.), kwota 1.800 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, ustalona na podstawie § 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2023.1964 t.j. ze zm.) oraz kwota 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa, co daje łącznie kwotę 2.217 zł, z czego należne powodowi 13 % to kwota 288,21 zł.

Na koszty procesu poniesione przez pozwanego złożyły się zaś: kwota 1.800 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, ustalona na podstawie § 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2023.1935 t.j. ze zm.), kwota 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa oraz kwota 1.218 zł tytułem zaliczki na wynagrodzenie biegłego (albowiem zaliczka uiszczona przez pozwanego w łącznej wysokości 2.000 zł została wykorzystana jedynie w tej części). Łączna kwota kosztów procesu poniesionych po stronie pozwanej wyniosła 3.035 zł, z czego należne pozwanemu 87 % wyniosło 2.640,45 zł.

Tym samym, po dokonaniu wzajemnej kompensacji poniesionych kosztów, należało zasądzić od powódki na rzecz pozwanego kwotę 2.352,24 zł (2.640,45 zł – 288,21 zł).

Od wskazanych powyżej kosztów – na podstawie art. 98 § 1 ¹ k.p.c. – należne pozwanemu były również odsetki w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego naliczane od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

W pkt 4 i 5 wyroku nakazano pobrać od każdej ze stron należności, które zostały pokryte tymczasowo ze środków Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Piszu, a które stanowiły wydatki związane ze zwrotem kosztów podróży na rozprawę świadków, w łącznej wysokości 124,20 zł, do których to uiszczenia zobowiązane pozostają strony (art. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu, każda ze stron pozostawała zobowiązana do zapłaty z tego tytułu kwot ustalonych proporcjonalnie do zakresu w jakim przegrała niniejszy proces, tj. strona powodowa kwoty 108,05 zł (87 %), zaś strona pozwana kwoty 16,15 zł (13 %).

W pkt 6 wyroku – na podstawie art. 84 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych – nakazano zwrócić pozwanemu kwotę 782 zł, stanowiącą różnicę pomiędzy zaliczką pobraną na poczet wynagrodzenia biegłego w kwocie 2.000 zł, a kwotą, która na ten cel z owej zaliczki została wypłacona biegłemu, tj. 1.218 zł.

Mając na uwadze powyższe rozważania, orzeczono jak w sentencji wyroku.

asesor sądowy Paula Wacławek