Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Piszu

POSTANOWIENIE

Dnia 21 października 2025 r.

Sąd Rejonowy w Piszu I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: sędzia Anna Lisowska

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Judyta Masłowska

po rozpoznaniu w dniu 14 października 2025 r. na rozprawie

sprawy z wniosku A. Z., B. Z.

z udziałem Gminy R.

o zasiedzenie

p o s t a n a w i a:

1.  Stwierdzić, że B. Z. i A. Z. nabyli przez zasiedzenie z dniem 31 grudnia 2013r., na prawie wspólności ustawowej małżeńskiej, działkę gruntu oznaczoną - na mapie stanowiącej integralną część orzeczenia, sporządzonej przez biegłego geodetę D. Ż., załączonej do akt sprawy na karcie 142 - numerem geodezyjnym (...), o powierzchni 274 m ², stanowiącą część nieruchomości położonej w U. zapisanej na Gminę R. w księdze wieczystej KW (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Piszu.

2.  Nakazać pobrać od wnioskodawców B. Z. i A. Z. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Piszu kwotę 226,99 zł (dwieście dwadzieścia sześć złotych 99/100) tytułem brakującej zaliczki pokrytej tymczasowo ze środków Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Piszu.

3.  Ustalić, iż uczestnicy postępowania ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie we własnym zakresie.

sędzia Anna Lisowska

Sygn. akt I Ns 261/23

UZASADNIENIE

B. Z. i A. z. wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie, że nabyli oni na zasadach wspólności majątkowej małżeńskiej przez zasiedzenie z dniem 10 czerwca 2013 roku prawo własności części nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...) obręb U. położonej w U., gmina R., dla której Sąd Rejonowy w Piszu prowadzi księgę wieczystą (...). Jako uczestniczkę postępowania wskazali Gminę R..

W uzasadnieniu wniosku podali, że są samoistnymi posiadaczami części nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...) obręb U., położonej w U., gm. R., dla której Sąd Rejonowy w Piszu prowadzi księgę wieczystą (...). Właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest Gmina R.. Wnioskodawca przejął w posiadanie wspomnianą wyżej cześć nieruchomości od dnia 10 czerwca 1983 roku tj. od dnia kiedy nabył lokal mieszkalny w budynku sąsiadującym ze sporną częścią działki.

Wnioskodawcy korzystają jak właściciele z przedmiotowej części działki. Urządzili tam ogród warzywny, aneks wypoczynkowy oraz postawili blaszany garaż. Nie pytali nikogo o zgodę na wykonanie tych czynności.

W odpowiedzi na wniosek uczestniczka postępowania Gmina R. wniosła o oddalenie wniosku.

W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew wskazała, że działka nr (...) powstała w ramach podziału działki nr (...) w 2001 roku zatwierdzonego przez Burmistrza Miasta i Gminy R. decyzją z 24 września 2001 roku. To na skutek podziału działka nr (...) została podzielona na 4 odrębne działku o numerze (...).

Wnioskodawca A. Z. zawarł z Gminą R. umowę dzierżawy, obowiązującą od 4 września 1989 roku do 1 września 1999 roku. Uczestniczka postępowania wskazała, że prawdopodobnym jest, że ze względu na to, że dzierżawiono cześć działki nr (...) małżonkowie korzystali z działki będąc w przekonaniu, że są do tego uprawnieni ze względu na dzierżawę.

Sąd ustalił, co następuje:

Gmina R. jest właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...) obręb U. położonej w U., gmina R., dla której Sąd Rejonowy w Piszu prowadzi księgę wieczystą (...).

A. Z. jest właścicielem lokalu mieszkalnego nr (...) w budynku mieszkalnym nr (...) przy ulicy (...) w U. oraz udziału związanego z własnością lokalu (...), dla którego Sąd Rejonowy w Piszu prowadzi księgę wieczystą (...)

(dowód: odpis treści księgi wieczystej k., 5-6, 8, kopia mapy zasadniczej k. 7)

W dniu 10 kwietnia 1983 roku Z. S. sprzedała A. Z. wyżej opisany lokal mieszkalny. Jak wynika z treści umowy z lokalem związany był udział wynoszący 1/3 część zabudowanej działki gruntu oraz udział ¼ części budynku gospodarczego i 1/3 część studni.

Z. S. wydając kupującemu lokal mieszkalny, wydała również w samoistne posiadanie ogródek warzywny. Wcześniej Z. S. korzystała z tej części gruntu i uważała za swój. Właściciele dwóch pozostałych lokali w budynku nr (...) również byli samoistnymi posiadaczami ogródków położonych w sąsiedztwie. Ogródki podzielone były ogrodzeniami.

Stan władania tymi ogródkami trwał co najmniej od 18 lutego 1975 roku kiedy to wymienione trzy lokale w budynku nr (...) zostały sprzedane na własność. Gmina R. nigdy nie miała pretensji o przedmiotowe grunty. Między sąsiadami nigdy nie dochodziło do sporów dotyczących stanu posiadania ogródków.

(dowód: wypis aktu notarialnego k. 9-9v, zeznania świadka K. W. e-protokół z 21.11.2023r. [00:08:02], [00:09:33] k. 71-71v, zeznania świadka B. K. e-protokół z 21.11.2023r. [00:14:51], [00:15:23], [00:15:52], [00:18:46], [00:20:26] k. 71v, zeznania świadka P. Z. k.94, zeznania świadka T. W. k. 94-94v, zeznania świadka H. O. k. 94v, zeznania świadka D. O. k. 94v, przesłuchanie wnioskodawczyni B. Z. e-protokół z 25.01.2025r. [00:06:31], [00:06:51], [00:07:13], [00:07:37], [00:07:47], [00:08:09], [00:08:38], [00:09:36], [00:10:05], k.109v, przesłuchanie wnioskodawcy A. Z. e-protokół z 25.01.2024r. [00:12:02], [00:12:26], [00:12:47], [00:13:02], [00:13:20], [00:13:50], [00:14:10], [00:14:40], [00:15:28], [00:15:52], [00:16:16], [00:16:36], [00:16:51] [00:17:31] k. 109v-110)

W dniu 8 listopada 1986 roku A. Z. i B. Z. (poprzednio G.) zawarli związek małżeński.

(dowód: odpis skrócony aktu małżeństwa k. 10-10v)

W dniu 4 września 1989 roku pomiędzy Naczelnikiem Miasta i Gminy R., a A. Z. została zawarta umowa dzierżawy działki nr (...) o powierzchni 0,28 ha na 10 lat.

W dniu 30 marca 1998 roku pomiędzy Gminą R. a C. Z. została zawarta umowa dzierżawy działki (...) o powierzchni 0,28 ha. Umowa została zawarta na okres od 1 kwietnia 1998 roku do 1 września 1999 roku.

W dniu 18 maja 1998 roku pomiędzy Gminą R., a C. Z. została zawarta umowa dzierżawy części działki (...) o powierzchni 2700 m2 w okresie od 1 czerwca 1998 roku do 1 września 1999 roku.

C. Z. wystąpił z wnioskiem do Gminy R. o przepisanie umów dzierżawy na syna S., gdyż przekazał mu gospodarstwo rolne.

Na mocy umowy dzierżawy 31 stycznia 1999 roku Gmina R., oddała S. Z. w dzierżawę teren komunalny położony w U. składający się z części działki nr (...) o powierzchni 5500 m2 na okres od 1 lutego 1999 roku do 1 września 1999 roku (umowa nr (...)), a następnie na okres od 2 września 1999 roku do 31 grudnia 2000 roku (umowa nr (...)).

Gmina zawierała w tym czasie umowę dzierżawy również z innymi osobami, przykładowo T. S. (1), K. W., F. Z.. Umowy dotyczyły działki nr (...).

Dzierżawione grunty znajdowały się przy rzece. Gmina R. dzierżawiła grunty na potrzeby upraw rolnych. Umowy nie dotyczyły obszaru znajdującego się przed budynkiem mieszkalnym nr (...) w U..

(dowód: umowa dzierżawy k. 32-33, umowa dzierżawy k. 35-37, umowa dzierżawy k. 38-39, pismo k. 40, umowa dzierżawy k. 41-42, 43-44, umowa dzierżawy k. 45-46, 47-48, 49-50, zeznania świadka H. O. k. 94v, przesłuchanie wnioskodawczyni B. Z. e-protokół z 25.01.2024r. [00:10:05], [00:11:03], k. 109v, przesłuchanie wnioskodawcy A. Z. e-protokół z 25.01.2024r. [00:19:51], [00:20:09] k. 110)

Decyzją z 26 stycznia 1993 roku Wojewoda (...) przekazał jako mienie komunalne na własność Miasta i Gminy R. grunty położone w obrębie U. działki (...).

Decyzją z 24 września 2001 roku Burmistrz Miasta i Gminy R. zatwierdził projekt podziału działki nr (...) położnej w obrębie U., stanowiącej własność Gminy R. na następujące działki: (...), (...), (...), (...).

Działka (...) przed podziałem obejmowała obszar ponad 1 ha.

W wyniku kolejnych podziałów działki uległ zmianie numer ewidencyjny działki gruntu, który jest w posiadaniu samoistnym A. i B. małżonków Z. na (...).

(dowód: decyzja k. 29, decyzja k. 30, opinia biegłego geodety k. 139-142)

Sąd zważył, co następuje:

Zasiedzenie jest pierwotnym i nieodpłatnym sposobem nabycia prawa własności rzeczy przez nieuprawnionego jej posiadacza wskutek faktycznego wykonywania tego prawa w ciągu oznaczonego w ustawie czasu. Nie jest uzależnione od jakiegokolwiek świadczenia na rzecz osoby, której dotychczas nabywane prawo przysługiwało.

Zgodnie z treścią art. 172 § 1 k.c. posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze. W przypadku wejścia w posiadanie nieruchomości w złej wierze nabycie nieruchomości następuje po upływie lat trzydziestu (art. 172 § 2 k.c.).

Należy zauważyć, iż nieruchomość stanowiąca działkę gruntu o nr geod. (...) (uprzednio (...), a wcześniej nr (...)) w 1983 roku stanowiła własność Skarbu Państwa, a w wyniku decyzji Wojewody (...) od 1993 roku stanowi własność Gminy R.. Tymczasem do 1 października 1990 roku zasiedzenie nieruchomości państwowych było wyłączone, o czym stanowił art. 177 k.c. Obecnie możliwość nabycia przez zasiedzenie własności nieruchomości państwowych regulują przepisy szczególne.

Zasiedzenie wszelkich nieruchomości państwowych stało się dopuszczalne dopiero z dniem 1 października 1990 roku, kiedy to w życie weszła ustawa z 28 lipca 1990r. o zmianie ustawy kodeks cywilny (Dz.U. z dnia 18.08.1990r., Nr 55, poz. 321), którą uchylony został przepis art. 177 k.c. wyłączający zasiedzenie nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa.

Zgodnie z art. 10 cytowanej wyżej ustawy z dnia 28 lipca 1990 roku, jeżeli przed dniem wejścia w życie tejże ustawy istniał stan, który według przepisów dotychczasowych wyłączał zasiedzenie, a według przepisów obowiązujących po wejściu w życie tej ustawy prowadzi do zasiedzenia nieruchomości państwowej, zasiedzenie biegnie dopiero od dnia wejścia jej w życie, tj. od 1 października 1990 roku, jednakże kodeksowe terminy ulegają skróceniu o czas trwania posiadania przed dniem wejścia w życie ustawy, lecz nie więcej niż o połowę, czyli nie więcej niż o dziesięć i piętnaście lat (tak w szczególności uchwała Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2002 r., III CZP 72/01, OSN 2002, z. 9, poz. 107 z glosami: A. S., OSP 2002, z. 10, poz. 126; J. S., PS 2003, nr 3, s. 155 oraz T. S., PS 2003, nr 5, s. 138).

Z uwagi na podaną wyżej definicję zasiedzenia, istotne znaczenie ma określenie znamion posiadania samoistnego w rozumieniu art. 336 k.c. W tym miejscu należy wskazać, że w art. 336 k.c. zostały wymienione dwa rodzaje posiadania. Posiadanie samoistne, zwane właścicielskim, ma miejsce, gdy podmiot faktycznie włada rzeczą jak właściciel. Posiadacz samoistny „wykonuje uprawnienia” składające się na treść prawa własności określone w art. 140 k.c., czyli korzysta z rzeczy z wyłączeniem innych osób, pobiera pożytki i dochody, a także uważa się za uprawnionego np. do podejmowania decyzji dotyczących sposobu zagospodarowania rzeczą itp. Należy podkreślić, że dla istnienia posiadania samoistnego nie jest istotne, czy posiadacz rzeczywiście ma uprawnienia właścicielskie, a także czy wie o przysługiwaniu mu bądź o braku takich uprawnień. Dla powstania i istnienia posiadania nie jest także istotne, czy jest ono zgodne z jakimkolwiek tytułem prawnym do władania rzeczą, posiadanie, jako stan faktyczny, jest bowiem co do zasady niezależne od prawa do rzeczy.

Od posiadania samoistnego należy odróżnić posiadanie zależne (niewłaścicielskie), które jest wykonywane w zakresie prawa, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (np. użytkowanie, zastaw, najem, dzierżawa, użyczenie), choćby prawo to nie przysługiwało posiadaczowi.

Posiadanie samoistne od posiadania zależnego pozwala odróżnić czynnik woli, przy czym rzeczywistą wolę posiadacza, która decyduje o charakterze samego posiadania, ustala się na podstawie zamanifestowanych na zewnątrz przejawów władania rzeczą.

Jak już wskazano powyżej, przy ocenie znamion posiadania samoistnego (którego występowanie jest przesłanką konieczną do stwierdzenia zasiedzenia) należy mieć na uwadze definicję tego posiadania zawartą w art. 336 k.c. Wedle utrwalonych poglądów doktryny i orzecznictwa konieczne jest tu stwierdzenie występowania dwóch elementów: fizycznego i psychicznego. Pierwszy z tych elementów charakteryzuje się efektywnym, w sensie gospodarczym, korzystaniem z rzeczy lub co najmniej istnienia stanu faktycznego stwarzającego możność takiego korzystania. Drugi natomiast odwołuje się do pewnego przeżycia psychicznego władającego rzeczą, które jest niczym innym jak wolą władania „jak właściciel”, które jednak musi być uzewnętrznione poprzez obiektywnie dostrzegalne przejawy zachowania. Wola posiadania „jak właściciel”, a więc traktowania siebie jak właściciela, jest zasadniczym elementem posiadania prowadzącego do zasiedzenia. Posiadanie właścicielskie charakteryzuje się tym, że posiadacz włada rzeczą w takim zakresie, jak to czyni właściciel, wykorzystując taką faktyczną możliwość władania rzeczą, do jakiej właściciel jest uprawniony (vide postanowienie Sądu Najwyższego z 07.05.1986r., III CRN 60/86, OSNCP 9/87, poz. 138). Konieczne jest zatem wykonywanie przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty, niezależny od woli innej osoby stan władztwa. Ważne jest jednak to, że aby mówić o posiadaniu samoistnym, wnioskujący o zasiedzenie musi w sposób ciągły znajdować się w sytuacji pozwalającej na dokonywanie czynności, których mógłby dokonywać właściciel. Nie jest istotne, czy posiadacz wykonuje względem rzeczy konkretne czynności, lecz to, czy ma możliwość ich wykonywania bez potrzeby wytaczania np. powództwa o przywrócenie posiadania. Występowanie tej możliwości przesądza o istnieniu posiadania. Faktyczne władztwo charakteryzujące posiadanie samoistne wchodzi w grę wówczas, gdy określona osoba znajduje się w sytuacji, która pozwala jej na korzystanie z rzeczy, i to w taki sposób, jakby była ona jej własnością.

Z posiadaniem związane jest m.in. domniemanie posiadania samoistnego – art. 339 k.c. Przepis ten wprowadza domniemanie istnienia posiadania samoistnego tego podmiotu, który udowodni, że faktycznie włada rzeczą. W ten sposób władający rzeczą zostaje zwolniony z ciężaru dowodu co do istnienia posiadania i jego rodzaju. Dodać jednak trzeba, że domniemanie to ma charakter wzruszalny i może zostać obalone.

Zdaniem Sądu, uczestniczka postępowania Gmina R. tego domniemania nie obaliła, bowiem w toku postępowania nie przedstawił takich faktów i dowodów, które zmierzałyby do skutecznego wykazania braku po stronie wnioskodawców przesłanek do stwierdzenia na jego rzecz zasiedzenia.

Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wykazał, że wnioskodawca A. Z. objął w samoistne posiadanie przedmiotową część nieruchomości oznaczonej nr geod. (...), po nabyciu w 1983 roku prawa własności lokalu mieszkalnego. Od tego czasu sporna część nieruchomości o nr znajdowała się w samoistnym posiadaniu wnioskodawcy, który traktował ją jak swoją własność i nieprzerwanie zarządzał tą nieruchomością, dbał o nią, podejmował wszelkie decyzje dotyczące tej nieruchomości i jej utrzymania oraz czynił na niej nakłady. Powyższe potwierdzają zeznania wszystkich przesłuchanych w sprawie świadków– którzy mieszkają w U. i znają rodzinę Z..

Wnioskodawca, jak również świadkowie podali, że A. i B. Z. korzystają z części nieruchomości, która przy zakupie przez A. Z. była już ogrodzona, a Z. S., która sprzedała mu lokal mieszkalny, korzystała z tej części nieruchomości jak właścicielka. Władanie nad tą częścią nieruchomości przekazała wnioskodawcy wraz z lokalem mieszkalnym.

Świadkowie przesłuchani w sprawie zeznali, że nigdy nie słyszeli jakichkolwiek wątpliwości co do stanu posiadania nieruchomości i że nikt nigdy nie zgłaszał pretensji do nieruchomości. Z zeznań tych świadków wynika, że sporna część nieruchomości nr (...) wykorzystywana była przez wnioskodawców jako ogródek warzywny. Ponadto wnioskodawca postawił na działce garaż.

Sąd nie miał wątpliwości co do wiarygodności zeznań przesłuchanych w sprawie świadków. Są one jasne, logiczne i wzajemnie się uzupełniają.

Fakt samoistnego posiadania potwierdza również przeprowadzony w sprawie dowód z oględzin nieruchomości. W oparciu o przeprowadzone oględziny stwierdzić należy, że zakres posiadania wyznaczony był na gruncie przez istniejące ogrodzenie.

Mając na uwadze całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie budzi wątpliwości Sądu, iż od czasu zakupu lokalu mieszkalnego, A. Z., a od 1986 roku również B. Z. sprawowali faktyczne władztwo nad nieruchomością objętą niniejszym postępowaniem, pozostając jej posiadaczami. O tym, jaki był charakter tego posiadania, rozstrzygać należy na podstawie tego, co manifestowali swoim zachowaniem na zewnątrz. Zachowanie to wyrażało się w tym, że mieli dostęp do nieruchomości z wyłączeniem jakichkolwiek innych osób. Traktowali ten teren jako swój i chcieli, żeby był ich. Sami ponosili ciężary jej utrzymania, wykonywali na niej różne prace porządkowe, A. Z. posadowił na niej garaż. Od czasu zakupu lokalu mieszkalnego, nikt nie wzywał ich do wydania nieruchomości ani do zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości.

Wnioskodawcy wnieśli o stwierdzenie nabycia nieruchomości z dniem 10 czerwca 2013 roku, a więc po upływie 30 lat od objęcia nieruchomości w posiadanie samoistne. Z tego powodu nie zaistniała konieczność ustalania czy wnioskodawcy nabyli nieruchomość w dobrej czy złej wierze. Okres nieprzerwanego posiadania warunkujący zasiedzenie w złej wierze wynosi trzydzieści lat i w przedmiotowej sprawie, zgodnie z art. 175 kc, upłynął w dniu 10 czerwca 2013 roku.

Wobec powyższego Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu geodezji, D. Ż., celem wyznaczenia, w oparciu o akta sprawy i dokonane oględziny nieruchomości, powierzchni części działki numer (...) zgodnie z aktualnym stanem posiadania wyznaczonym wzdłuż istniejącego na gruncie drewnianego płotu, zgodnie z zasadami obowiązującymi przy oznaczaniu nieruchomości w księgach wieczystych.

Sporządzony przez biegłego projekt (k. 142) zakłada podział działki o nr geod. (...) na dwie działki:

1.  działkę nr (...) o powierzchni 274m ², będącą przedmiotem zasiedzenia,

2.  działkę nr (...) o powierzchni 279 m ², pozostającą własnością Gminy R..

Sąd w pełni podzielił opinię biegłego geodety. Jest ona jasna i pełna, poparta wiedzą i doświadczeniem zawodowym biegłego. Ponadto opinia ta nie była kwestionowana przez zainteresowanych.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 172 § 1 i 2 k.c. Sąd stwierdził, że B. Z. i A. Z. nabyli przez zasiedzenie z dniem 31 grudnia 2013 roku, na prawie własności ustawowej małżeńskiej, działkę gruntu oznaczoną – na mapie stanowiącej integralną część orzeczenia, sporządzonej prze biegłego geodetę D. Ż., załączonej do akt sprawy na karcie 142 – numerem geodezyjnym (...), o powierzchni 274 m ², stanowiącą część nieruchomości położonej w U. zapisanej na Gminę R. w księdze wieczystej KW (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Piszu.

Na podstawie art. 83 ust. 2 w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Sąd nakazał pobrać od wnioskodawcy na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Piszu kwotę 226,99 złotych tytułem brakującej zaliczki na wynagrodzenie biegłego, które tymczasowo zostało wypłacone ze środków budżetowych Skarbu Państwa.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 520 § 1 k.p.c., zgodnie z którym każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.