Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Piszu

POSTANOWIENIE

Dnia 13 grudnia 2024 r.

Sąd Rejonowy w Piszu I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: sędzia Jakub Błesiński

Protokolant: sekretarz sądowy Paula Milewska

po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2024 roku na rozprawie

sprawy z wniosku J. W. i A. K.

z udziałem Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa M. z siedzibą w R.

o ustanowienie drogi koniecznej

p o s t a n a w i a:

1.  Ustanowić na nieruchomości Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa M. z siedzibą w R., położonej w obrębie U., gmina R., dla której Sąd Rejonowy w Piszu prowadzi księgę wieczystą (...), służebność drogi koniecznej na działkach gruntu o nr geod. (...) i (...) - na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości położonej w obrębie K., gm. R., składającej się z działek gruntu o nr geod. 395/1, 395/2, 395/3, 395/4, 395/5, 395/6 i 395/7, dla której Sąd Rejonowy w Piszu prowadzi księgę wieczystą (...) - w sposób oznaczony na projekcie przebiegu drogi koniecznej sporządzonym przez biegłego geodetę D. Ż. w dniu 05.04.2023 r. (karta 54 akt sprawy), który to projekt stanowi integralną część niniejszego orzeczenia.

2.  Zasądzić od wnioskodawców J. W. i A. K. solidarnie na rzecz uczestnika Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa M. z siedzibą w R. kwotę 5 069 zł (pięć tysięcy sześćdziesiąt dziewięć złotych) tytułem jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności drogi koniecznej, płatną w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w przypadku zwłoki w płatności.

3.  Zwrócić uczestnikowi Skarbowi Państwa – Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasom Państwowym Nadleśnictwu M. z siedzibą w R. kwotę 969,05 zł (dziewięćset sześćdziesiąt dziewięć złotych 05/100) tytułem niewykorzystanej w sprawie zaliczki zapisanej pod pozycją 500087620786 sum na zlecenie Sądu Rejonowego w Piszu.

4.  Ustalić, iż pozostałe koszty postępowania ponoszą uczestnicy postępowania we własnym zakresie.

Sygn. akt I Ns 337/22

UZASADNIENIE

J. W. i A. K. wnieśli o ustanowienie, za jednorazowym wynagrodzeniem w kwocie 1000 złotych, na nieruchomości należącej do Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa M. położonej w obrębie U. w gminie R., dla której Sąd Rejonowy w Piszu prowadzi księgę wieczystą (...), służebności drogi koniecznej przebiegającej przez działki gruntu o numerach geodezyjnych (...) – na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości stanowiącej działkę gruntu o numerze geodezyjnym (...) (aktualnie działki gruntu o numerach geodezyjnych (...), położonej w obrębie U. w gminie R., dla której Sąd Rejonowy w Piszu prowadzi księgę wieczystą (...).

W uzasadnieniu wniosku wnioskodawcy wskazali, że są współwłaścicielami nieruchomości władnącej, która nie posiada dostępu do drogi publicznej. Dojazd do nieruchomości z publicznej drogi wojewódzkiej nr (...) (działka gruntu o nr geod. 424) od lat realizowany jest drogą leśną przebiegającą przez działki gruntu o nr geod. (...) i (...) stanowiące własność uczestnika postępowania. Proponowany przez wnioskodawców przebieg służebności stanowi aktualny i faktyczny ciąg komunikacyjny pomiędzy drogą publiczną, a nieruchomością wnioskodawców, jak również, co do zasady akceptowany jest przez właściciela nieruchomości obciążonej.

Wnioskodawcy podnieśli, że proponowany przez nich pas służebności ma szerokość 5 m, która wynika z regulacji § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Uczestnik postępowania Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo M. ostatecznie zakwestionował zaproponowany przez wnioskodawców przebieg i szerokość projektowanej drogi koniecznej, a także wysokość jednorazowego wynagrodzenia. Podniósł, że aktualnie pas drogi leśnej na działce (...) na odcinku zaznaczonym kolorem zielonym na mapie na karcie 180 akt sprawy, ma szerokość 2,5 m i nie może zostać zwiększony do szerokości 5 m, bo spowodowałoby to istotne działanie na szkodę przyrody. Wiązałoby się to bowiem z koniecznością fizycznego wyłączenia gruntów leśnych z produkcji leśnej oraz z częściowym zasypaniem istniejącego wzdłuż tej drogi bagna, które nota bene jest siedliskiem zwierząt wodno-błotnych objętych w Polsce ochroną. Ponadto, pas drogowy znajdujący się wzdłuż bagna jest w bardzo złym stanie technicznym, a jego doprowadzenie do użytku wymaga poniesienia znacznych nakładów finansowych. Uczestnik dodał, że również pas drogi leśnej na działce (...) ma szerokość około 2,5 m i także tutaj zapewnienie prawa przejazdu drogą o szerokości 5 m wymagałoby usunięcia drzew i faktycznej rezygnacji z lasu na rzecz drogi.

Sąd ustalił, co następuje:

J. W. i A. K. są współwłaścicielami nieruchomości położonej w obrębie U. w gminie R., składającej się z działek gruntu oznaczonych numerami geodezyjnymi (...), dla której Sąd Rejonowy w Piszu prowadzi księgę wieczystą (...).

Opisana wyżej nieruchomość nie posiada dostępu do drogi publicznej.

Dojazd do drogi publicznej - drogi wojewódzkiej nr (...) (działka gruntu o nr geod. 424) od lat odbywa się drogą gruntową przechodzącą przez działki gruntu oznaczone numerami geodezyjnymi (...), wchodzące w skład nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa pozostającej w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa M., dla której Sąd Rejonowy w Piszu prowadzi księgę wieczystą (...).

(okoliczności bezsporne)

Przebieg ww. drogi leśnej, a zarazem projektowanej drogi koniecznej, przedstawiony został na mapie sporządzonej przez biegłego geodetę D. Ż., znajdującej się na karcie 54 akt sprawy.

Projektowana służebność gruntowa – droga konieczna ma szerokość 5 m i odpowiada minimalnej szerokości dojścia i dojazdu do działek budowlanych w postaci ciągu pieszo-jezdnego, umożliwia ruch pieszy oraz ruch i postój pojazdów.

Powierzchnia drogi koniecznej przebiegającej przez ww. działki gruntu o numerach geodezyjnych (...) wynosi 2 380 m ².

Jednorazowe wynagrodzenie należne z tytułu ustanowienia wskazanej wyżej służebności gruntowej wynosi 5 069 złotych.

(dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu geodezji z mapą k. 51-54 wraz z opinią uzupełniającą k. 86; opinia biegłego sądowego z zakresu szacowania nieruchomości k. 126-150)

Sąd zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tj. Dz.U. z 2022r., poz. 1693), drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie wymienionej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych.

Przepis art. 2 cytowanej wyżej ustawy stanowi, że drogi publiczne ze względu na funkcje w sieci drogowej dzielą się na następujące kategorie: drogi krajowe, drogi wojewódzkie, drogi powiatowe i drogi gminne.

Stosownie do treści art. 145 § 1 k.c., jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich, właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej (droga konieczna). Przeprowadzenie drogi koniecznej nastąpi z uwzględnieniem potrzeb nieruchomości nie mającej dostępu do drogi publicznej oraz z najmniejszym obciążeniem gruntów, przez które droga ma prowadzić (§ 2 zd. 1). Przeprowadzenie drogi koniecznej powinno uwzględniać interes społeczno-gospodarczy (§ 3).

Ustanowienie służebności drogi koniecznej służy zapewnieniu dostępu prawnie zagwarantowanego, skutecznego erga omnes i przysługującego każdoczesnemu właścicielowi nieruchomości izolowanej. Warunkiem jest brak dostępu lub nieodpowiedni dostęp do drogi publicznej lub zabudowań gospodarskich.

Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "odpowiedniego dostępu", którym posłużył się w art. 145 § 1 k.c., co nakazuje przyjąć, że chodzi o jego potoczne rozumienie. W tym zaś ujęciu "odpowiedni" to "odpowiadający przeznaczeniu", "spełniający wymagane warunki" (vide postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20.09.2012r., IV CSK 34/12, Lex nr 1230155).

Nieruchomość ma odpowiedni dostęp do drogi publicznej, gdy łączy ją gospodarczo funkcjonalna droga gruntowa pozostająca pod zarządem gminy, ujęta w planie zagospodarowania przestrzennego gminy, będąca w powszechnym korzystaniu (vide uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22.11.1982r., III CZP 44/82, OSNCP 1983, z. 5-6, poz. 70, Lex nr 2832). Za połączenie z drogą publiczną nie może być uznana droga, po której właściciel nieruchomości pozbawionej dostępu, lub inne osoby korzystające z tej nieruchomości komunikują się grzecznościowo, a nawet, gdy dostęp oparty jest na stosunku obligacyjnym z właścicielem nieruchomości sąsiedniej. Hipotezą art. 145 k.c. jest bowiem objęty dostęp o charakterze trwałym, nie skrępowany wolą osób trzecich (vide postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12.10.2011r., II CSK 94/11, Lex nr 1044002).

W niniejszej sprawie poza sporem pozostawał fakt istnienia po stronie wnioskodawców przesłanek ustanowienia służebności drogi koniecznej, określonych przez ustawodawcę. Stanowiąca współwłasność wnioskodawców nieruchomość opisana w prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Piszu księdze wieczystej (...), nie posiada dostępu do drogi publicznej.

Jedyny dojazd do drogi publicznej - drogi wojewódzkiej nr (...) (działka gruntu o nr geod. 424) od lat odbywa się drogą gruntową przechodzącą przez działki gruntu oznaczone numerami geodezyjnymi (...), wchodzące w skład nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa pozostającej w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa M..

W tych okolicznościach faktycznych, Sąd Rejonowy uznał wniosek o ustanowienie służebności drogowej za uzasadniony.

Przebieg drogi koniecznej i jej powierzchnia określone zostały w opinii sporządzonej przez biegłego sądowego z zakresu geodezji, natomiast wysokość należnego uczestnikowi postępowania jednorazowego wynagrodzenia określona została przez biegłego sądowego z zakresu szacowania nieruchomości. Opinie wymienionych biegłych zostały w pełni podzielone przez Sąd, albowiem są jasne i pełne, wyjaśniają wszystkie istotne okoliczności, a równocześnie są poparte wiedzą i doświadczeniem zawodowym biegłych.

Zaprojektowana przez biegłego geodetę droga konieczna jest najmniej uciążliwa dla nieruchomości uczestnika postępowania. Pokrywa się ona w całości z faktycznie istniejącym na tej nieruchomości szlakiem drożnym, wykorzystywanym od lat przez wnioskodawców i ich poprzedników prawnych, a także przez funkcjonariuszy jednostek państwowych, w tym straży pożarnej. Natomiast szerokość zaprojektowanej drogi, wynosząca 5 m, odpowiada minimalnej szerokości dojścia i dojazdu do działek budowlanych w postaci ciągu pieszo-jezdnego, umożliwia ruch pieszy oraz ruch i postój pojazdów, i podyktowana jest treścią przepisu § 14 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 1225).

Zasądzenie od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika postępowania stosownego wynagrodzenia jest konsekwencją ustanowienia służebności drogi koniecznej. Wynagrodzenie należy się za samo ustanowienie służebności drogi koniecznej i jest niezależne od szkody właściciela nieruchomości obciążonej. W doktrynie podkreśla się, iż wynagrodzenie powinno być świadczeniem jednorazowym. Nie ma przeszkód, aby zainteresowani uczestnicy postępowania wyrazili wolę orzeczenia przez Sąd wynagrodzenia spełnianego częściami (okresowo). Wówczas bez wątpienia odpowiadające prawu zgodne stanowisko stron wiązałoby sąd orzekający. Zasadniczo jednak sąd orzekający nie powinien sięgać do tej formy wynagrodzenia z własnej inicjatywy.

Na marginesie wskazać należy, że zgodnie z art. 289 § 1 k.p.c. w zw. z art. 145 k.c. w braku odmiennej umowy obowiązek utrzymywania urządzeń potrzebnych do wykonywania służebności gruntowej obciąża właściciela nieruchomości władnącej.

Z uwagi na powyższe ustalenia, Sąd pominął wnioski dowodowe uczestnika postępowania o dopuszczenie w sprawie dowodu z opinii uzupełniającej biegłego geodety i biegłego z zakresu szacowania nieruchomości, uznając, iż zmierzałyby one wyłącznie do przedłużenia postępowania i powstania zbędnych kosztów obciążających uczestnika.

Wobec powyższego, na podstawie powołanych przepisów, Sąd ustanowił na nieruchomości Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa M. z siedzibą w R., położonej w obrębie U., gmina R., dla której Sąd Rejonowy w Piszu prowadzi księgę wieczystą (...), służebność drogi koniecznej na działkach gruntu o nr geod. (...) i (...) - na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości położonej w obrębie U., gmina R., składającej się z działek gruntu o nr geod. 395/1, 395/2, 395/3, 395/4, 395/5, 395/6 i 395/7, dla której Sąd Rejonowy w Piszu prowadzi księgę wieczystą (...) - w sposób oznaczony na projekcie przebiegu drogi koniecznej sporządzonym przez biegłego geodetę D. Ż. w dniu 05.04.2023 r. (karta 54 akt sprawy), który to projekt stanowi integralną część niniejszego orzeczenia.

Jednocześnie Sąd zasądził od wnioskodawców solidarnie na rzecz uczestnika postępowania kwotę 5 069 złotych tytułem jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności drogi koniecznej, płatną w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się postanowienia z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w przypadku zwłoki.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 520 § 1 k.p.c.

Koszt opinii biegłego z zakresu geodezji wyniósł 1 589,54 zł i w całości pokryty został z zaliczki wpłaconej przez wnioskodawców (2 000 zł). Wnioskodawcy uiścili również opłatę od wniosku w kwocie 200 zł.

Koszt opinii biegłego z zakresu szacowania nieruchomości wyniósł 2 941,41 zł i do kwoty 410,46 zł pokryty został z zaliczki wpłaconej przez wnioskodawców, zaś do kwoty 2 530,95 zł z zaliczek wpłaconych przez uczestnika (1000 zł + 2 500 zł).

Na podstawie art. 80 ust. 1 w zw. z art. 84 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tj. Dz.U. z 2020r., poz. 755), Sąd zwrócił uczestnikowi kwotę 969,05 złotych tytułem niewykorzystanej zaliczki zapisanej pod pozycją 5000087620786 sum na zlecenie.