Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Piszu

UZASADNIENIE

(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą B. wystąpiła z pozwem o ustanowienie rozdzielności majątkowej pomiędzy pozwanymi D. K. i A. K. (1) oraz o zasądzenie od pozwanych solidarnie na rzecz powoda (...) sp. z o.o. kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu pozwu strona powodowa wskazała, że jest wierzycielem D. K., gdyż prawomocnym nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 12 września 2019 roku w sprawie I Nc 130/19, Sąd Okręgowy w Białymstoku I Wydział Cywilny, zobowiązał pozwaną D. K. oraz spółkę (...) sp. z o.o. do solidarnej zapłaty na rzecz (...) sp. z o.o. kwoty 153 265,75 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 13 sierpnia 2019 roku do dnia zapłaty, jak również kwoty 5 533,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym 3 617,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Orzeczenie to zostało zaopatrzone w klauzulę wykonalności wobec pozwanej D. K. w dniu 13 lutego 2020 roku, umożliwiającą wszczęcie egzekucji z należącej do niej nieruchomości.

Powód wskazał, że wnioskiem z dnia 2 grudnia 2022 roku zwrócił się do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Piszu o wszczęcie egzekucji przeciwko D. K. z nieruchomości objętej księgą wieczystą nr KW (...), prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Piszu IV Wydział Ksiąg Wieczystych, w celu wyegzekwowania przysługującej wierzytelności. Wskazano, że nieruchomość ta objęta jest wspólnością majątkową małżeńską D. K. i A. K. (2). Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Piszu, prowadząc postępowanie egzekucyjne o sygnaturze I Km 295/20, zajął przedmiotową nieruchomość względem D. K. na podstawie wezwania do zapłaty z dnia 14 grudnia 2022 roku.

W dalszej części pozwu wskazano, że pozwani D. K. i A. K. (1) pozostają w małżeńskim ustroju wspólności majątkowej, wynikającym z zawartego przez nich związku małżeńskiego, a w skład majątku wspólnego wchodzi między innymi lokal stanowiący odrębną nieruchomość położony w miejscowości (...) lok. 2 o powierzchni 168,91 m ², objęty księgą wieczystą nr KW (...).

Powód podniósł, że przysługuje mu wierzytelność w kwocie ponad 200 000,00 zł wobec pozwanej D. K., natomiast majątek odrębny dłużniczki nie jest wystarczający do zaspokojenia roszczenia. Podkreślił, że celowe jest ustanowienie rozdzielności majątkowej, co umożliwi (...) sp. z o.o. dochodzenie należności z udziału D. K. w majątku wspólnym, gdyż jest to jedyny realny sposób uzyskania zaspokojenia wierzytelności.

Strona powodowa zaakcentowała również, że zgodnie z art. 187 § 1 pkt 3 k.p.c. podejmowała próby pozasądowego rozwiązania sporu poprzez wielokrotne kontakty z pozwaną w sprawie zapłaty długu, jednakże działania te okazały się bezskuteczne.

Pozwani D. K. i A. K. (1), w odpowiedzi na pozew, domagali się oddalenia powództwa w całości oraz zasądzenia na ich rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. Wskazali, że powództwo jest bezzasadne i przedwczesne, gdyż D. K. występuje jedynie jako poręczyciel długu spółki (...) sp. z o.o., a zobowiązanie to zostało objęte układem, który ma zostać zrealizowany przez spółkę (...) sp. z o.o. Podnieśli także, że powód nie wykazał, że zaspokojenie wierzytelności wymaga podziału majątku wspólnego małżonków, zwłaszcza że główny dłużnik, czyli spółka (...) sp. z o.o., ma spłacić tę wierzytelność w ramach realizacji układu z wierzycielami.

Dodatkowo podnieśli, że powództwo z art. 52 § 1a k.r.o. może być uwzględnione tylko wówczas, gdy wierzyciel uprawdopodobni, że w wyniku podziału majątku wspólnego dłużnika i jego małżonka nastąpi chociażby częściowe zaspokojenie jego wierzytelności. Ponadto zaspokojenie wierzytelności przysługującej od jednego z małżonków wymaga dokonania podziału majątku wspólnego wówczas, gdy nie ma możliwości zaspokojenia tej wierzytelności z majątku osobistego dłużnika i składników majątku wspólnego wymienionych w art. 42 § 2 k.r.o. i gdy brak podstawy do nadania klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika z ograniczeniem jego odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością majątkową na podstawie art. 787 i art. 787 ¹ k.p.c.

Sąd ustalił, co następuje:

D. K. i A. K. (1) pozostają w związku małżeńskim, który zawarli w dniu 26 stycznia 2008 roku w M. na terytorium Białorusi. Łączy ich wspólność majątkowa małżeńska.

( dowód: odpis skrócony aktu małżeństwa k. 83 – 83v; bezsporne)

D. K. i A. K. (1) są wspólnikami (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w E..

( dowód: zeznania pozwanej [00:48:50-00:52:30] protokołu rozprawy z dnia 09 kwietnia 2025 roku k. 271 odwrót; bezsporne)

W dniu 23 października 2017 roku w (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. oraz (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w E. zawarły umowę pożyczki, na podstawie której (...) sp. z o.o. udzieliła (...) sp. z o.o. pożyczki w kwocie 130 000 zł na okres 3 miesięcy tj. do dnia 27 lutego 2018 roku. Określono, że zabezpieczeniem wykonania niniejszej umowy będzie weksel in blanco wystawiony przez pożyczkobiorcę wraz z porozumieniem wekslowym, poręczenie wekslowe D. K. i A. K. (2). Umowa została podpisana przez prezes zarządu (...) sp. z o.o. - D. K. oraz prezesa zarządu (...) sp. z o.o. – T. M.. W tym samym dniu dokonano również zabezpieczenia pożyczki poprzez poręczenie wekslowe D. K.. A. K. (1) nie podpisał poręczenia wekslowego.

( dowody: umowa pożyczki k. 174 - 176; weksel k. 177; bezsporne)

Sąd Okręgowy w Białymstoku I Wydział Cywilny nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 12 września 2019 roku, sygn. akt I Nc 130/19, nakazał pozwanym (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w E. oraz D. K., aby zapłacili solidarnie na rzecz powoda (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. kwotę 153 265,75 zł, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 13 sierpnia 2019 roku do dnia zapłaty oraz kwotę 5 533 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 3 617 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Niniejszy nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym został zaopatrzony tytułem wykonawczym.

( dowód: nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 12 września 2019 roku, sygn. akt I Nc 130/19 k. 14, bezsporne)

(...) sp. z o.o. wszczął przeciwko D. K. postępowanie egzekucje, w tym wystąpił do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Piszu o wszczęcie egzekucji z nieruchomości.

(dowody: wniosek o wszczęcie egzekucji z nieruchomości z dnia 4 marca 2020 roku k. 15 – 15v; wniosek o wszczęcie egzekucji z nieruchomości z dnia 2 grudnia 2022 roku k. 18; bezsporne)

W skład majątku wspólnego D. K. i A. K. (2) wchodzi między innymi lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość o nr KW (...), zlokalizowany w miejscowości (...) lok. 2 o powierzchni 168,91 m ². Przedmiotowa nieruchomość pozostaje obciążona hipotekami. Ujawniono także ostrzeżenia, w tym wpisy dotyczące toczących się postępowań egzekucyjnych.

Ponadto małżonkowie są właścicielami spółek z ograniczoną odpowiedzialności (...).

( dowód: odpis zwykły księgi wieczystej k. 19 – 20v; treść księgi wieczystej - stan z dnia 18 grudnia 2023 roku k. 85 – 97; pismo z dnia 25 listopada 2024 roku k. 218; treść księgi wieczystej – stan z dnia 12 lutego 2025 roku k. 240 – 252; zeznania pozwanej [00:48:50-00:52:30] i [01:00:23-01:03:41] protokołu rozprawy z dnia 09 kwietnia 2025 roku k. 271 odwrót)

W latach 2019 – 2024 wobec D. K. prowadzone były postępowania egzekucyjne przez komorników sądowych, w ramach których podejmowano wielokierunkowe czynności egzekucyjne, obejmujące zarówno zajęcia wynagrodzenia i wierzytelności, jak i działania dotyczące udziałów w spółce (...) sp. z o.o. oraz nieruchomości.

( dowody: wezwanie do zapłaty należności z dnia 14 grudnia 2022 roku k. 16 – 17, k. 172 - 173; wezwanie do zapłaty należności z dnia 19 listopada 2020 roku k. 73 – 73v; zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę z dnia 11 grudnia 2019 roku k. 98 – 99, k. 153 - 154; zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej z dnia 20 października 2022 roku k. 100 – 100v; zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej z dnia 23 czerwca 2020 roku k. 101 – 102, k. 151 - 152; zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z nieruchomości z dnia 19 listopada 2020 roku k. 125 – 125v, k. 171 – 171v; zawiadomienie o zajęciu udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością k. 126 – 126v; postanowienie Sądu Rejonowego w Olsztynie VIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 2 listopada 2022 roku k. 127; akta z dnia 2 stycznia 2024 roku k. 136; wezwanie do zapłaty należności z dnia 21 lutego 2024 roku k. 169 – 170; zawiadomienie z Sądu Rejonowego w Piszu IV Wydział Ksiąg Wieczystych k. 178 – 178v; protokół opisu i oszacowania nieruchomości z dnia 19 października 2021 roku k. 266 - 267)

W dniu 26 października 2022 roku D. K. dokonała darowizny do majątku osobistego A. K. (2) w postaci (...) udziałów w spółce (...), każdy o wartości nominalnej 100 zł. Tego samego dnia A. K. (1) darował do majątku osobistego D. K. (...) udziałów spółki (...) sp. z o.o., również o wartości nominalnej 100 zł każdy udział, objętych wspólnością ustawową majątkową małżeńską A. i D. K.. W dniu 5 lipca 2023 roku D. K. darowała A. K. (1) (...) udziałów w spółce (...) sp. z o.o., wskazując, że przekazanie następuje do majątku osobistego męża.

( dowody: akt notarialny repertorium A nr 14029/2022 z dnia 26 października 2022 roku k. 276 – 280; akt notarialny repertorium A nr 14039/2022 z dnia 26 października 2022 roku k. 281 – 285; akt notarialny repertorium A nr 2190/2023 z dnia 5 lipca 2023 roku k. 286 – 291)

W dniu 23 maja 2023 roku Sąd Rejonowy w Białymstoku VIII Wydział Gospodarczy w sprawie o sygn. akt VIII GRs 9/20 zatwierdził układ w postępowaniu sanacyjnym dłużnika (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w restrukturyzacji z siedzibą w E., przyjęty na zgromadzeniu wierzycieli w dniu 30 marca 2023 roku.

Postępowanie restrukturyzacyjne zostało ponownie otwarte. Wprowadzane są zmiany do układu.

( dowody: doręczenie prawomocnego postanowienia z dnia 1 sierpnia 2023 roku k. 116; postanowienie Sądu Rejonowego w Białymstoku VIII Wydział Gospodarczy o sygn. akt VIII GRs 9/20 z dnia 23 maja 2023 roku z załącznikami dot. zatwierdzenia układu w postępowaniu sanacyjnym k. 117 – 123; postanowienie Sądu Rejonowego w Białymstoku VIII Wydział Gospodarczy o sygn. akt VIII GR 16/20 z dnia 1 lipca 2020 roku dot. otwarcia postępowania sanacyjnego k. 124; wydruk z Krajowego Rejestru Sądowego k. 303 – 309; zeznania pozwanej [ 00:52:30 – 00:57:18] protokołu rozprawy z dnia 09 kwietnia 2025 roku k. 271 odwrót)

W dniu 15 grudnia 2023 roku Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Ełku zawiadomił o umorzeniu postępowania z mocy prawa wobec (...) sp. z o.o. na podstawie przepisu art. 170 ust. 1 ustawy z dnia 15 maja 2015 roku Prawo restrukturyzacyjne.

( dowód: zawiadomienie o umorzeniu postępowania z mocy prawa z dnia 15 grudnia 2023 roku k. 168)

(...) sp. z o.o. posiada niespłacone zobowiązania finansowe o znacznej wartości. Zadłużenie zabezpieczone jest hipotekami oraz ograniczonymi prawami rzeczowymi ustanowionymi na nieruchomości należącej do spółki. W strukturze pasywów spółki wykazane są obciążenia związane z tym zadłużeniem.

(dowody: zaświadczenie z dnia 25 lutego 2025 roku k. 262; umowa o kredyt technologiczny k. 293 – 302; zaświadczenie z dnia 4 sierpnia 2020 roku k. 310 - 312; treść księgi wieczystej – stan z dnia 26 maja 2025 roku k. 313 – 328; bilans pasywa k. 334 – 337)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wyżej wskazanych dowodów. Sąd dał wiarę w całości dowodom z dokumentów. Sąd wziął pod uwagę zeznania stron. Za bezsporne uznał, że pozwany A. K. (1) wiedział o umowie zawartej ze spółką (...). Nie podpisał jednak poręczenia wekslowego, zatem powód nie dysponuje dokumentem potwierdzającym zgodę A. K. (2) na zaciągnięcie zobowiązania przez D. K..

Sąd dał wiarę zeznaniom powoda i złożonym dokumentom, że od komornika wpływały jedynie niewielkie kwoty tytułem spłaty zadłużenia, w wysokości 40 – 60 złotych miesięcznie, a także, że pomimo zawartego układu restrukturyzacyjnego, nie wpływały ustalone raty od (...) sp. z o.o.

Za istotne Sąd uznał zeznania pozwanej D. K., że w momencie zawierania umowy pożyczki z powodem miała ona 95% udziałów w spółce (...), a jej mąż 5%. W chwili obecnej ma 3%, a mąż 97%. Przekazała mu swoje udziały w formie darowizny do majątku osobistego. Przekazanie udziałów tłumaczyła kandydowaniem w wyborach samorządowych oraz zamiarem, by tylko mąż prowadził działalność gospodarczą. Ponadto z jej zeznań wynika, że spółka (...) przynosi straty. Pozwana oceniła majątek spółki na kwotę około 3 500 000 zł. Wskazała, że w skład majątku spółki wchodzi hala o powierzchni 1000 m ² ( zeznania pozwanej D. K. [00:57:18-01:00:23], [01:18:20- 01:26:28] rozprawy z dnia 9 kwietnia 2025 roku k. 271v – 272)

Sąd zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 52 § 1a k.r.o. wierzyciel jednego z małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej, jeżeli uprawdopodobni, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków. Skorzystanie z tego uprawnienia wymaga istnienia po stronie powoda przymiotu wierzyciela. Do wykazania tego przymiotu wystarczający jest ważny tytuł wykonawczy wystawiony na rzecz powoda przeciwko jednemu z małżonków. Wierzyciel powinien zatem wykazać istnienie stwierdzonej tytułem wykonawczym wierzytelności wobec jednego z małżonków oraz uprawdopodobnić, że zaspokojenie tej wierzytelności wymaga podziału majątku wspólnego. Wierzyciel nie musi przy tym wykazywać ani ważnych powodów, ani bezskuteczności egzekucji. Nie jest również konieczne uprzednie skierowanie egzekucji do majątku osobistego dłużnika i wykazywanie jej bezskuteczności.

Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym przesłanką żądania przewidzianego w art. 52 § 1a k.r.o. nie jest wystąpienie „ważnego powodu”, lecz wykazanie istnienia stwierdzonej tytułem wykonawczym wierzytelności w stosunku do jednego z małżonków oraz uprawdopodobnienie, że zaspokojenie tej wierzytelności wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2018 r., IV CSK 303/17).

W niniejszej sprawie istotne znaczenie mają również przepisy regulujące zakres majątku wspólnego oraz odpowiedzialność za zobowiązania jednego z małżonków. Zgodnie z art. 31 § 1 k.r.o. majątek wspólny obejmuje majątek nabyty w czasie trwania wspólności przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Art. 41 § 1 i 2 k.r.o. stanowi, że jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie za zgodą drugiego małżonka, wierzyciel może żądać zaspokojenia także z majątku wspólnego małżonków. W przypadku braku takiej zgody odpowiedzialność ogranicza się do majątku osobistego dłużnika oraz określonych składników majątkowych.

W niniejszej sprawie powód (...) sp. z o.o. przedłożył prawomocny nakaz zapłaty wydany przez Sąd Okręgowy w Białymstoku, zaopatrzony w klauzulę wykonalności przeciwko pozwanej D. K.. Powód uprawdopodobnił również, że zaspokojenie wierzytelności nie jest możliwe ani z majątku osobistego pozwanej, ani z majątku spółki (...) sp. z o.o., której była prezesem zarządu, co wynika z dokumentów komorniczych. Egzekucja komornicza prowadzona zarówno wobec spółki (...) sp. z o.o., jak i wobec majątku osobistego pozwanej D. K. okazała się bezskuteczna. Przeprowadzone postępowanie egzekucyjne nie doprowadziło do skutecznego zaspokojenia wierzytelności powoda.

Istotnym dla sprawy jest fakt, że pozwany A. K. (1) nie podpisał ani umowy pożyczki, ani poręczenia wekslowego. Z uwagi na brak jego podpisu powód nie dysponuje dokumentem potwierdzającym zgodę A. K. (2) na zaciągnięcie zobowiązania przez D. K.. W konsekwencji brak jest podstaw do zastosowania art. 787 k.p.c., który stanowi, że wierzyciel musi wykazać dokumentem urzędowym lub prywatnym zgodę małżonka dłużnika na czynność prawną. Wobec braku takiego dokumentu jedynym realnym środkiem pozwalającym na zaspokojenie wierzytelności powoda pozostaje ustanowienie rozdzielności majątkowej i skierowanie egzekucji do udziału przypadającego pozwanej D. K. w majątku wspólnym małżonków.

Powód skutecznie uprawdopodobnił, że jedyną realną możliwością odzyskania należności jest ustanowienie rozdzielności majątkowej i przeprowadzenie egzekucji z udziału przypadającego pozwanej D. K. w majątku wspólnym.

Zdaniem Sądu uprawdopodobnienie przez wierzyciela, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga ustanowienia rozdzielności majątkowej nie oznacza obowiązku uprawdopodobnienia choćby częściowej skuteczności przyszłej egzekucji. Skuteczność egzekucji z majątku jaki przypadnie dłużnikowi po podziale majątku zależy od rozmiarów majątku wspólnego, zaś skład i rozmiar majątku wspólnego w sposób wiążący można ustalić dopiero w sprawie o podział majątku wspólnego. W postępowaniu o ustanowienie rozdzielności majątkowej małżeńskiej nie jest możliwe choćby ustalenie rachunków bankowych małżonków. Tym bardzie, że pozwana zeznała, że istnieje konto R., ale nie pamięta czy jest to ich wspólne konto, czy tylko męża. Ponadto nie bez znaczenia jest fakt, że po wniesieniu niniejszego pozwu, pozwana darowała mężowi do majątku odrębnego większość swoich udziału w spółce (...), czym działała na niekorzyść powoda. Wartość samych darowanych w 2023 roku udziałów do kwota 445 100 zł.

W tym stanie rzeczy nie da się wykluczyć możliwości choćby częściowego zaspokojenia się wierzyciela po podziale majątku pozwanych.

Mając powyższe na uwadze, sąd uznał, że zostały spełnione przesłanki z art. 52 § 1a k.r.o. i ustanowił rozdzielność majątkową pozwanych D. i A. K. (2) z dniem wyrokowania, to jest z dniem 8 czerwca 2025 roku.

Na marginesie należy zaznaczyć, że ustanowienie rozdzielności majątkowej przez sąd na żądanie wierzyciela nie wyłącza możliwości zawarcia przez małżonków umowy majątkowej po dokonaniu podziału majątku wspólnego, po uzyskaniu przez wierzyciela zaspokojenia albo po upływie trzech lat od ustanowienia rozdzielności (art. 52 § 3 zd. 2 k.r.o.).

Zgodnie z dyspozycja art. 98 § 1 i § 1 ¹ k.p.c. Sąd zasądził od pozwanych na rzecz powoda solidarnie kwotę 937 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w zapłacie za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.